Sách » Y Học - Sức Khỏe » Y học thường thức

Đau Gót Chân

Đau gót chân thường gặp ở người trung niên và lớn tuổi. Có nhiều nguyên nhân làm đau gót chân nhưng viêm cân mạc là nguyên nhân thường gặp nhất

SƠ LƯỢC VỀ BÀN CHÂN

Cổ chân gồm có xương sên ăn khớp với hai xương cẳng chân. Xương gót chân ở dưới xương sên, khớp với xương hộp ở phía trước. Các xương hộp lại tiếp theo bằng các xương bàn chân và tiếp theo nữa là các xương ngón chân. Các dây chằng gắn các xương với nhau. Các bắp thịt nhỏ giúp cử động các ngón chân. Các bắp thịt lớn ở đùi và cẳng chân co hoặc duỗi, điều khiển động tác đi. Có một lớp màng lót dưới bàn chân, bắt đầu từ xương gót chân, tỏa ra phía trước đến đầu các xương bàn chân, lớp màng này gọi là “cân mạc bàn chân”, ngòai cân mạc là mỡ và da.

Chân được chia ra làm 3 phần, chân sau là gót chân, chân trước là các ngón chân và đầu các xương bàn chân, chân giữa hơi cong, giống như một cái vòm. Độ cong này thay đổi khiến cho bàn chân có thể phẳng hoặc cong quá mức.

Khi ta đi, gót chân chạm đất trước, sau đó sức nặng của cơ thể dồn về phía trước, đến chân giữa rồi đến chân trước, ta tiến về phía trước. Cân mạc bàn chân co lại và dãn ra theo bước đi.

VIÊM CÂN MẠC BÀN CHÂN

Viêm cân mạc bàn chân thường gặp ở người đi, đứng, chạy nhiều và ở những người có tuổi.

1. Triệu chứng - Bệnh nhân thường đau ỏ gót chân buổi sáng khi mới bước xuống giường. Sau đó đau giảm bớt dù bệnh nhân tiếp tục đi lại làm việc. Đau giảm khi nghỉ nhưng lại tái phát khi bệnh nhân bắt đầu đi lại sau một thời gian nghỉ

Trong thăm khám, khi ấn vào chỗ cân mạc gắn vào xương gót chân sẽ phát thiện triệu chứng đau. Dấu hiệu này đủ để làm chẩn đóan. Các xét nghiệm bổ túc nhiều khi không cần thiết. Cần chụp X Quang khi cần lọai bỏ hay xác định trường hợp nứt xương hoặc viêm xương gót. Chụp X quang có thể thấy hóa vôi ở điểm cân mạc gắn vào xương gót chân. Đây không phài là một dấu hiệu chuyên biệt vì bệnh nhân có thể đau mà không hóa vôi ở đầu cân mạc, ngược lại bệnh nhân có thể có hóa vôi mà lại không đau.

2. Các yếu tố gây viêm cân mạc - Từ “viêm” có thể không chỉnh. Trong thực tế, cân mạc bị thóai hóa vì bị sử dụng quá nhiều. Ta thấy viêm cân mạc thường xảy ra ở những người:

  • mập,
  • có thai
  • tập luyện quá độ như chạy đường xa, vũ ballet…
  • đi đứng nhiều trên nền cứng,
  • có bàn chân phẳng hay bàn chân cong (quặp),
  • trung niên hay lớn tuổi,
  • tê thấp,
  • tiểu đường.

3. Điều trị gồm nhiều mức độ:

  • nghỉ ngơi hay giảm bớt mức độ luyện tập,
  • tránh đi chân không,
  • cần dùng giày dép có đế mềm và có gót cao vừa phải,
  • dùng tấm lót mềm để lót gót chân hay lòng bàn chân, cần nâng đỡ vòm chân,
  • trải thảm ở chỗ ở chỗ đứng khi làm việc,
  • đắp nước đá hoặc ngâm chân trong nước lạnh,
  • tập luyện để dãn cân mạc: buổi sáng trước khi bước xuống giường, dùng tay kéo các ngón chân về phía cẳng chân nhiều lần,
  • có nhiều phương pháp tập luyện khác mà thầy thuốc hoặc người làm vật lý trị liệu có thể hướng dẫn tập để dãn cân mạc, gân gót và bắp thịt sau cẳng chân. Một trong những cách tập là đứng đối diện với tường, để chân đau ở sau chân lành, các ngón chân của chân đau hướng về gót chân của chân lành, nghiêng người về phía trước, gập đầu gối chân lành để hạ người xuống trong khi vẫn giữ thẳng chân đau và bàn chân đau luôn luôn chạm đất.
  • nẹp bàn chân và cẳng chân ban đêm để giữ bàn chân ở vị trí trung gian trong khi ngủ,
  • dùng các thuốc chống đau như acetaminophen và chống viêm không steroid,
  • tiêm steroid vào điểm đau ở gan bàn chân,
  • điều trị bằng siêu âm,
  • giải phẫu.

CÁC TRƯỜNG HỢP ĐAU GÓT CHÂN KHÁC

  1. Viêm gân Achille
  2. Viêm xương gót chân
  3. Tê thấp
  4. Viêm cứng cột sống
  5. Hội chứng Reiter
  6. Hội chứng ống cổ chân

PHÒNG NGỪA

  1. Giữ cân nặng trung bình
  2. Tập luyện đúng mức
  3. Mang giày đế mềm
  4. Không mang giày thể thao cũ.

Bác sĩ Nguyễn văn Đích

FileEagle.com - Tải về phần mềm hữu ích cho máy tính của bạn