Sách » Y Học - Sức Khỏe » Y học thường thức

Chuyện Ngủ Nghê

Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp.*

Hỏi:

- Tôi năm nay đã 71 tuổi, mỗi ngày ngủ chỉ khoảng bốn, năm tiếng đồng hồ nhưng khi thức dậy vẫn tỉnh táo, ban ngày không thấy buồn ngủ. Có người thân khuyên tôi nên uống thêm thuốc ngủ để ngủ thêm giờ hầu giữ sức khỏe. Tôi rất sợ uống thuốc ngủ vì nghe nói có thể làm lú lẫn và bị nghiện thuốc. Xin cho biết tôi có cần tìm cách để ngủ nhiều hơn hay không? Nếu cần thì có cách nào để ngủ nhiều hơn mà không cần dùng thuốc ngủ hay không? (ông Lực)

- Tôi nghe nói uống thuốc ngủ rất có hại, nhưng mỗi người nói mỗi khác. Tôi bị mất ngủ kinh niên đã nhiều năm nay, uống thuốc hầu như hàng ngày, nhưng chưa thấy hại chỗ nào. Tại sao lại bị bệnh mất ngủ? Xin cho biết có đúng là thuốc ngủ có hại không? Hại như thế nào? Trong số các loại thuốc ngủ loại nào ít hại nhất? Thuốc ngủ mua không cần toa và loại cần toa, thường thì loại nào ít hại hơn? Trong các loại thuốc ngủ hiện có, loại nào tốt nhất và uống quanh năm mà không có hại?

Có cách nào chữa khỏi hẳn bệnh mất ngủ kinh niên hay không? (bà Tâm, bà Nhan, Nathan)

- Không biết tại sao mà cả ba lẫn mẹ em bị mất ngủ rất nặng, không dùng thuốc thì không cách nào ngủ được. Em rất sợ sẽ bị giống như ba mẹ em. Bệnh mất ngủ có di truyền hay không và có cách nào để phòng bệnh này hay không? (Nancy)

- Mỗi lần đi về Việt Nam hay qua lại đây là tôi lại bị sật sừ, xáo trộn chuyện ngủ nghê đến cả nửa tháng. Có cách nào hay thuốc nào chữa bệnh này hay không? Có cách nào để phòng chuyện này hay không? (Huy, Thi, bác Mỹ)

- Ông chồng tôi mỗi lần ngủ là ngáy muốn sập nhà, đã vậy mà ban ngày cứ ngủ gà ngủ gật, có khi đang lái xe buồn ngủ quá phải kiếm chỗ ngừng lại để khỏi bị tai nạn. Ðây có phải là bệnh không và có cách nào chữa hay không? (bà Minh)

- Tại sao có đêm ngủ mơ, có đêm không mơ? Làm sao để mơ những giấc mơ đẹp và không bị ác mộng? (bé Vi)

- Em thỉnh thoảng lại ngủ mơ thấy chuyện “này nọ” rồi bị xuất tinh, như vậy có là yếu sinh lý hoặc sau này bị bất lực không? Có cách nào chữa không? (Brian)

- Tôi ngủ rất nhiều, nhưng không lúc nào thấy đã cả. Có câu nói “Ăn được ngủ được là tiên,” tôi được cả hai mà chẳng thấy “tiên” chỗ nào cả, chỉ thấy người lúc nào cũng uể oải. Ðây có phải là bệnh không, có cách nào để chữa không? (Thế)

Ðáp:

Chuyện ngủ nghê là một chuyện rất thường bị trục trặc. Ở Hoa Kỳ, người ta ước lượng có đến hơn một phần ba người lớn gặp các rối loạn này một lần nào đó trong đời, và có đến khoảng hơn phân nữa các bệnh nhân than phiền với bác sĩ gia đình của mình về các rối loạn về giấc ngủ. Trong các rối loạn về ngủ nghê, thì vấn đề thường gặp nhất là chứng mất ngủ.

Như thế nào thì mới gọi là mất ngủ (insomnia), tác hại của chứng mất ngủ.

Không phải lúc nào giấc ngủ bị mất thì cũng gọi là mất ngủ. Ví dụ, đang trong mùa World Cup này, nếu gặp những trận đá đêm mà ta cố gắng thức để theo dõi; vào mùa thi, ráng thức để học; hay phải thức khuya để làm việc; hoặc ngay cả không có chuyện gì cả mà vẫn ngủ ít (thường gặp hơn ở người lớn tuổi) nhưng khi thức dậy vẫn tỉnh táo, ban ngày không bị mỏi mệt, thì vẫn không gọi là mất ngủ.

Mất ngủ là một (triệu) chứng chứ không phải là một bệnh. Ta chỉ gọi là mất ngủ khi cố ngủ mà ngủ không được, không đủ, hoặc không “đã” (kém chất lượng). Người mất ngủ có thể bị trục trặc trong việc dỗ giấc ngủ, duy trì giấc ngủ, hoặc thức dậy quá sớm (ngoài ý muốn). Và sự mất ngủ này làm tổn thương đến sự tỉnh táo và khả năng làm việc của người đó trong ngày

Chứng mất ngủ ảnh hưởng đến một phần ba người Hoa Kỳ một lúc nào đó trong đời, và là một vấn đề kinh niên ở khoảng một phần mười các người lớn ở Mỹ. Nếu mất ngủ chỉ xảy ra vài ngày hay vài tuần rồi hết, ta gọi đó là mất ngủ tạm thời hay ngắn hạn. Khi mất ngủ kéo dài trên 30 ngày, các bác sĩ bắt đầu gọi đó là mất ngủ mạn tính (chronic - có người dùng từ kinh niên, có vẽ không thật chính xác, vì chỉ cần bị trên 30 ngày thì được gọi là chronic, chứ không cần phải kéo dài năm này qua năm khác).

Phụ nữ thường dễ bị mất ngủ hơn nam giới, và chứng mất ngủ thường xảy ra hơn ở người lớn tuổi. Những người có nhiều chuyện lo lắng như có thu nhập thấp, li dị, góa chồng hay vợ, bị căng thẳng, dùng xì ke ma túy, nghiện rượu thường có nguy cơ cao bị mất ngủ.

Ngoài việc khó dỗ giấc ngủ hoặc ngủ không yên giấc, hoặc bị tỉnh dậy sớm, người bị mất ngủ thường cảm thấy lúc nào cũng thiếu ngủ, mệt mỏi, mất khả năng tập trung tư tưởng, lãng trí, lúc nào cũng thấy như đau rêm cả người. Ðối với nhiều người, chứng của mất ngủ có thể ảnh hưởng đến quan hệ của họ với người khác, họ cũng dễ bị tai nạn xe cộ hơn so với những người bị mệt mỏi do nguyên nhân khác.

Có nhiều chỉ dấu cho thấy rằng chứng mất ngủ có thể gây ra các vấn đề sức khỏe lâu dài, tuy nhiên, vẫn chưa có nhiều nghiên cứu lớn được thực hiện để theo dõi vấn đề này.

Thân mến

Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng