Sách » Truyện Trung Hoa » Truyện Thành ngữ Trung Quốc

Mê đồ tri phản

Câu thành ngữ này có xuất xứ từ "Quy khứ lai hề tự" của Đào Uyên Minh.

Đào Uyên Minh nhà thơ triều nhà Tấn là một người rất nổi tiếng trong lịch sử văn học Trung Quốc. Ông thuộc dòng dõi nhà quan, từ nhỏ mồ côi cha mẹ, gia cảnh nghèo xơ xác. Tuy nhà nghèo nhưng Đào Uyên Minh là người hiếu học và có chí lớn. Về sau, ông được người chú tiến cử sang làm Huyện lệnh Bành Trạch (thuộc tỉnh Giang Tây ngày nay).

Đào Uyên Minh là người say mê thiên nhiên, ông làm Huyện lệnh mới được mấy ngày đã nhớ nhà và định từ quan về quê. Ít lâu sau, khi nhận được tim em gái mất tại Võ Xương (tức Ngạc Thành tỉnh Hà Bắc ngày nay), Đào Uyên Minh bèn nhân cớ này tự động từ chức. Ông làm quan huyện chỉ được hơn 80 ngày.

Nhưng theo sử sách ghi chép thì do Đào Uyên Minh không chịu nổi sự hạch sách của một tên đốc bưu do quận cử đến thị sát tại địa phương, nên mới từ chức về quê sinh sống. Đào Uyên Minh đã viết bài "Quy khứ lai hề tự" tổng kết cuộc đời của mình, tuy quá khứ không thể nào vãn hồi, nhưng tương lai còn có đủ thời gian để bù đắp, bài viết bày tỏ việc ông ra làm quan là một sai lầm. Tuy lầm lỡ nhưng điều may mắn là đã biết quay trở lại. Có khá nhiều bài thơ của ông là được sáng tác từ thời kỳ này.

Hiện nay, người ta vẫn thường dùng câu thành ngữ "Mê đồ tri phản" để ví với hiện tượng biết sai thì sửa, biết nhầm đường thì quay trở lại