Sách » Thể loại khác » Tóm lược bầu cử ở Mỹ

Thủ tục bầu cử ở Hoa Kỳ

Hàng nghìn nhà quản lý có trách nhiệm tổ chức và tiến hành các cuộc bầu cử ở Hoa Kỳ, trong đó có việc kiểm phiếu và kiểm chứng kết quả bỏ phiếu. Những công chức này có hàng loạt nhiệm vụ phức tạp và quan trọng - xác định chính xác các ngày diễn ra bầu cử, kiểm chứng tính hợp pháp của các ứng cử viên, đăng ký cử tri hợp pháp và chuẩn bị danh sách cử tri, lựa chọn trang thiết bị để bỏ phiếu, thiết kế lá phiếu, tổ chức các lực lượng lao động tạm thời với số lượng lớn để điều phối hoạt động bỏ phiếu trong ngày bầu cử, sau đó, thống kê và chứng nhận kết quả bỏ phiếu. Mặc dù hầu hết các cuộc bầu cử ở Mỹ đều không phải lúc nào cũng có kết quả đặc biệt sít sao, song đôi lúc vẫn có những cuộc đua có chênh lệch phiếu bầu rất thấp hoặc những cuộc đua có kết quả gây tranh cãi.
 
Kết quả bầu cử tổng thống Mỹ năm 2000 - cuộc tranh luận kéo dài để xác định người thắng cuộc trong cuộc tổng tuyển cử có kết quả sít sao nhất trong lịch sử nước Mỹ - lần đầu tiên đã chỉ ra cho người Mỹ thấy rằng hệ thống bầu cử của họ vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề về quản lý. Bỏ phiếu ở Hoa Kỳ là một tiến trình gồm hai bước. Không có danh sách toàn quốc các cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu, vì vậy, một công dân trước hết phải được đăng ký tư cách cử tri. Công dân đăng ký bỏ phiếu ở nơi họ sống, nếu họ di chuyển tới một nơi khác thì họ phải đăng ký lại tại địa chỉ mới. Các hệ thống đăng ký được thiết kế để giảm thiểu hành vi gian lận nhưng thủ tục đăng ký cử tri không giống nhau giữa các bang. Trước kia, quy trình đăng ký chọn lọc đã được sử dụng để làm nản lòng một số đối tượng - đặc biệt là những người Mỹ gốc Phi ở miền Nam - gây khó khăn cho họ trong việc tham gia vào cuộc bầu cử.

Mới đây, các quy định về đăng ký cử tri đã được nới lỏng. Hiện nay, Luật Đăng ký Cử tri Quốc gia năm 1993 đã được áp dụng và giúp cử tri có thể đăng ký bỏ phiếu ngay vào lúc họ gia hạn giấy phép lái xe do chính quyền bang cấp.

Một trong các chức năng quan trọng nhất của các viên chức làm công tác bầu cử là đảm bảo tất cả các cử tri hợp pháp phải có tên trên danh sách đăng ký, đồng thời, phải bảo đảm để không một ai không đủ tư cách có tên trong danh sách. Nhìn chung, các viên chức bầu cử địa phương thường phạm sai lầm là vẫn giữ tên một người nào đó trên danh sách ngay cả khi những người này lâu nay đã không tham gia bỏ phiếu hơn là xóa tên những cử tri hợp pháp tiềm năng. Khi một người nào đó xuất hiện ở nơi bỏ phiếu mà tên của người đó không có trong danh sách thì họ được cung cấp một lá phiếu bổ sung để tham gia bỏ phiếu. Tính hợp pháp của họ sẽ được xem xét lại ngay sau đó trước khi lá phiếu của họ được tính.

Quản lý hoạt động bầu cử

Như chúng ta đã thấy, ở Mỹ, một cuộc tuyển cử, dù đó là cuộc bầu cử vào một vị trí liên bang, cũng được tiến hành và quản lý từ cấp địa phương. Và như đã nói ở trên, các viên chức quản lý bầu cử - thường là thư ký hay công chức của địa phương hay thành phố - có hàng loạt nhiệm vụ khó khăn phải làm. Họ không chỉ chịu trách nhiệm về việc đăng ký cử tri trong suốt năm và xác định những cử tri hợp pháp có quyền bỏ phiếu trong từng cuộc tuyển cử cụ thể, mà còn có trách nhiệm thiết kế lá phiếu cho mỗi lần tuyển cử, đảm bảo sao cho tất cả các ứng cử viên đã được kiểm chứng tư cách ứng viên đều phải có tên trong danh sách, và mọi vấn đề khác nữa cần phải có quyết định một cách chính xác và kịp thời. Họ cũng phải cố gắng làm sao để lá phiếu có nội dung rõ ràng và dễ hiểu nhất có thể.

Hiện nay, chưa có chuẩn mực quốc gia nào quy định hình thức của lá phiếu. Theo Luật Quyền bỏ phiếu, các cán bộ bầu cử có thể đưa vào lá phiếu nhiều ngôn ngữ khác nhau (nếu có một bộ phận dân cư không nói tiếng Anh như ngôn ngữ chính thức của họ). Tại một vài nơi, thứ tự ứng cử viên và thứ tự các đảng chính trị trên lá phiếu được xếp một cách ngẫu nhiên. Thường thì các cán bộ bầu cử địa phương lựa chọn sử dụng máy móc thiết bị kiểm phiếu, vì vậy, các lá phiếu phải được thiết kế phù hợp với những máy móc này.

Giữa các cuộc tuyển cử, cán bộ bầu cử có trách nhiệm lưu giữ và bảo dưỡng máy móc thiết bị. Và một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất của họ là làm thế nào để thuê và đào tạo được một lực lượng lao động tạm thời với số lượng lớn trong ngày bầu cử (khoảng từ 15 đến 16 tiếng trong ngày).

Bản chất của việc bỏ phiếu

Như vậy, hầu hết nỗ lực đều dồn vào việc chuẩn bị một cách hợp pháp, công bằng và chuyên nghiệp cho các cuộc tuyển cử. Mặc dù thiết bị bầu cử và hình thức lá phiếu thường được các cán bộ bầu cử trang bị ở cấp địa phương, song điều kiện thiết bị và loại thiết bị mà cử tri sử dụng lại thường liên quan đến điều kiện kinh tế xã hội và diện đánh thuế ở địa phương đó. Nếu thu nhập từ thuế cũng được sử dụng để trang trải cho trường học, cảnh sát, cứu hỏa, công viên, các khu giải trí, thì việc đầu tư vào công nghệ bầu cử thường được ưu tiên ít hơn.

Ở nước Mỹ, cách biệt về công nghệ bầu cử giữa các bang là rất lớn và hoàn toàn hợp pháp. Bức tranh về công nghệ bầu cử hiện vẫn đang tiếp tục có nhiều thay đổi. Ngày nay, có rất ít nơi sử dụng hình thức bỏ phiếu thủ công trước kia, với những lá phiếu bằng giấy yêu cầu cử tri đánh dấu “X” cạnh tên ứng viên mà họ lựa chọn; nhưng nhiều hệ thống được vi tính hóa vẫn còn phụ thuộc vào các lá phiếu bằng giấy trên đó các vòng khoanh tròn sẽ được kết nối tương thích với máy tính. Các lá phiếu này sau đó sẽ được quét hình trên máy để có được kết quả bỏ phiếu; thiết bị này là hệ thống quét hình quang học.

Một vài nơi vẫn sử dụng máy “cần gạt”, trên đó, cử tri kéo cần gạt về tên các ứng viên mà họ lựa chọn hoặc về bên vấn đề mà họ ủng hộ. Một loại thiết bị khác cũng rất phổ biến là máy “đục lỗ”. Lá phiếu là một tấm bìa để cử tri dập lỗ bên cạnh tên của ứng viên mà họ lựa chọn hoặc một tấm bìa được đưa vào máy dập lỗ tương thích với hình ảnh trên lá phiếu và sau đó các lỗ sẽ được đục ra. Đây là hình thức bỏ phiếu đã gây nhiều tranh cãi trong công tác kiểm phiếu tại cuộc tổng tuyển cử tổng thống Mỹ năm 2000 ở bang Florida. Vì lý do đó, nhiều nơi đã hạn chế sử dụng loại thiết bị đục lỗ này. Luật Giúp người Mỹ bầu cử đã đưa ra tài trợ tự nguyện để thay thế hệ thống bỏ phiếu sử dụng máy “cần gạt” và máy “đục lỗ” ở những nơi này.

Xu thế hiện nay là tiến tới sử dụng các thiết bị điện tử ghi chép trực tiếp (DRE), trong đó cử tri có thể trực tiếp chạm vào màn hình giống như ở các thiết bị ngân hàng tự động hiện nay. Các chuyên gia an ninh đang làm việc để hoàn thiện hệ thống này, nhằm giải quyết các vấn đề an ninh còn tồn tại.

Một sự thay đổi lớn trong quy trình bỏ phiếu kín những năm gần đây là việc thông qua thủ tục cho phép cử tri có thế tiếp cận với các lá phiếu trước khi bầu cử. Xu hướng này được khởi nguồn từ việc phát lá phiếu cho những người vắng mặt - những người có kế hoạch rời khỏi nhà của họ (và nơi bỏ phiếu của họ) vào ngày bầu cử. Một số bang và cơ quan địa phương đã từng bước tự do hóa thủ tục cấp phiếu này, cho phép công dân đăng ký cử tri với tư cách là cử tri vắng mặt thường xuyên và lá phiếu sẽ được gửi qua thư tới nhà của họ. Bang Oregon tiến hành toàn bộ hoạt động bỏ phiếu của bang qua bưu điện nhưng cho đến nay thì đây là bang duy nhất đã làm như vậy. Cử tri vắng mặt thường gửi những phiếu bầu đã được điền đầy đủ qua đường bưu điện.

Một hình thức bỏ phiếu khác là bỏ phiếu sớm, trong đó, các thiết bị bỏ phiếu sẽ được lắp đặt ở các khu mua sắm và các địa điểm công cộng khác ba tuần trước ngày bầu cử. Công dân có thể dừng lại vào lúc thích hợp để bỏ vào đó những lá phiếu của họ.

Kiểm phiếu

Công tác kiểm phiếu được thực hiện vào ngày bầu cử. Mặc dù hình thức bỏ phiếu sớm ngày càng trở nên phổ biến, song các lá phiếu này chỉ được đếm khi công việc kiểm phiếu bắt đầu sau khi nơi bầu cử đóng cửa. Vì vậy, không một thông tin chính thức nào được đưa ra về việc ứng viên nào đang có số phiếu cao nhất hoặc thấp nhất. Thông tin về các kết quả bỏ phiếu sớm có thể làm ảnh hưởng tới những giai đoạn tiếp theo của cuộc tuyển cử.

Phong trào cải cách

Một trong những bài học rõ ràng của cuộc bầu cử tổng thống năm 2000 là những vấn đề liên quan đến quản lý bầu cử, bỏ phiếu và kiểm phiếu đã xảy ra ở bang Florida cũng có thể xảy ra ở mức độ này hay mức độ khác ở những địa điểm bỏ phiếu khác trên nước Mỹ. Một vài nghiên cứu đã được thực hiện, nhiều vấn đề tồn tại đã được xác nhận và minh chứng cho nhu cầu cải cách hệ thống bầu cử ở nước này. 

Trong năm 2002, Quốc hội đã thông qua Luật Giúp người Mỹ bầu cử (HAVA), trong đó có nhiều điểm đặc biệt đáng chú ý. Thứ nhất là, chính phủ liên bang sẽ chi trả cho các bang và các địa phương để thay thế các thiết bị bỏ phiếu bằng cần gạt hoặc máy đục lỗ. Thứ hai là, chính phủ liên bang sẽ thành lập một ủy ban Trợ giúp Bầu cử để cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các viên chức quản lý bầu cử ở địa phương và xây dựng chuẩn mực áp dụng cho thiết bị bỏ phiếu. Chức năng của ủy ban này bao gồm cả việc xây dựng các chương trình để nghiên cứu về thiết bị bỏ phiếu, thiết kế lá phiếu, đề xuất các phương án đăng ký cử tri, các phương án phát lá phiếu để tránh gian lận, quy trình tuyển dụng và đào tạo lực lượng lao động tạm thời tại nơi bầu cử, xây dựng các chương trình giáo dục dành cho cử tri và các vấn đề khác.

HAVA là một bước khởi đầu quan trọng đánh dấu sự tham gia của chính quyền liên bang vào vấn đề vốn vẫn được coi là thuộc phạm vi quản lý của địa phương. Nhưng nỗ lực cải cách mang tính thủ tục này đã giúp khẳng định một lần nữa niềm tin mà người dân Mỹ đã dành cho hệ thống bầu cử của họ. Và chi phí để làm điều đó là quá nhỏ nếu coi những cuộc bầu cử này chính là nền tảng pháp lý của nền dân chủ Hoa Kỳ.