Sách » Lịch Sử » Nước Nhựt Bổn - 30 năm Duy Tân

Tiểu sử Cụ Đào Trinh Nhất

Tiểu sử Cụ Đào Trinh Nhất

tác giả quyển "Nước Nhựt Bổn - 30 Năm Duy Tân"

 

Tiểu sử Ðào Trinh Nhất 

(trích từ "Ngục Trung Thư" nguyên tác bằng Hán văn của Phan Bội Châu, bản dịch của Ðào Trinh Nhất * )

Ðào Trinh Nhất sinh năm 1899 tại Thái Bình. Ông là con của Cụ Ðào Nguyên Phổ. Phu nhân của ông là bà Lương Thị Hòa (con gái Cụ Lương Ngọc Quyến và là cháu nội Cụ Lương Văn Can).
1921-1925 : Viết báo Hữu Thanh, Thực Nghiệp Dân Báo và France-Indochine ở Hà Nội .
14/11/1925 : Tới Saigon, làm thư ký tại Chez Phan Chu Trinh, số 5 Catinat (đường Tự Do).
22/3/1926 : qua Pháp.
15/4/1926 : Tới Paris liên lạc với Nguyễn Thế Truyền và Nguyễn Như Phong. Viết báo Việt Nam Hồn.
5/1927 : Trở về VN.
1930-1931 : Chủ bút báo Ðuốc Nhà Nam (Flambeau d'Annam) của Bùi Quang Chiêu.
2/1936 : Xuất bản tờ Mai, tấn công Ðại Hội Ðông Dương.
25/7/1939 : Bị trục xuất về Bắc.
1944-1945 : Cộng tác với báo Nước Nam của Lương Ngọc Hiền tại Hà Nội.....

Tiểu sử Ðào Trinh Nhất 

(trích Liêu Trai Chí Dị, nguyên tác của Bồ Tùng Linh, bản dịch của Ðào Trinh Nhất, in lại ở hải ngoại nhưng không đề nhà xuất bản cũng như năm in.  Trong đó có gần 4 trang ghi lại "Tiểu truyện tác giả." *).

Tiên sinh họ Đào húy Trinh-Nhất sanh năm Canh Tí (1900) tại Thuận-Hóa (Trung-Việt), quán xã Thượng-phán, huyện Huỳnh-côi, tỉnh Thái-bình, mất trong một gian nhà nhỏ ở xóm Hòa-hưng, Sài-gòn, hồi chiều thứ sáu ngày 18 tháng giêng năm Tân-mão (23-11-1951, thọ 52 tuổi. Con trưởng cụ đình-nguyên nhị-giáp tiến-sĩ Đào-Nguyên-Phổ, rể cụ cử Lương-Ngọc-Quyến, sẵn thừa hưởng một gia giáo văn-học truyền-thống, tiên-sinh kiêm thông Hán-học, Pháp-học, thêm có văn tài, có sáng kiến, trong ngót 30 năm, đã để lại nhiều thành tích trong làng văn, làng báo.Tiên-sinh làm chủ bút, nếu không là chủ bút thì cũng là một phụ bút đắc lực cho nhiều nhật báo, tuần báo, tạp chí.

Từ năm 1920-1921, tiên-sinh bắt đầu bước vào làng báo, biên tập Hữu-thanh tạp-chí và Thực-nghiệp dân-báo.

Rồi làm Trung-hòa nhật báo cơ quan ngôn-luận của nhà Chung. Sau đó làm báo Đông-Pháp tức là phần phụ trương viết bằng Việt ngữ của tờ báo Pháp France Indochine.

Năm 1924-1925 vào Nam, làm sôi nổi dư luận Lục-tỉnh bằng cuốn Thế-lực khách-trú và vấn-đề di-dân vào Nam-kỳ.

Năm 1925-1926, tiên-sinh du-học Pháp. Năm 1929 về nước, ở luôn trong Nam làm báo, làm sách cho đến năm1939 bị trục xuất về Bắc.

Trong khoảng 10 năm đó, ở Sài-Gòn, tiên sinh đã làm báo Phụ-nữ tân văn, báo Công-luận, báo Thần-chung, báo Đuốc nhà Nam, báo Tân Văn, báo Việt-nam, báo Điễn-tin.

Sau hết là báo Mai, chính của tiên-sinh toàn quyền làm chủ (1937-1938).

Về Bắc, tiên-sinh làm báo Trung Bắc chủ nhật (1940-1945).

Tài nghệ năng lực làm báo của tiên-sinh bắt đầu xuất hiện rõ ràng ở báo Mai, để rồi phát triển dồi dào ở Trung-Bắc chủ nhật.

Sau năm 1945-1947, chạy loạn về, tiên-sinh làm báo Ngày mới, báo Việt thanh (Bắc), và đến năm 1948 làm báo Cải-tạo ở Hà-hội và sau thời-kỳ trở vào Gài-gòn làm trong bộ Ngoại-giao Nguyễn-Phan-Long (1949-1950), tiên-sinh viết nhiều bài lẻ tẻ ở báo Ánh sáng, báo Sài-gòn mới, báo Dân-thanh cho đến ngày lâm-chung.

Thời kỳ đặc sắc nhất trong đời làm báo của tiên-sinh là lúc làm báo Mai và Trung Bắc chủ nhật.

Từ phương diện tài liệu văn nghệ ở nội dung đến phương diện kỹ thuật ấn loát ở ngoại dung, ai cũng nhìn nhận tiên-sinh thật là một nhà báo có sáng kiến, có biệt tài làm cho một tờ báo nổi tiếng và hấp dẫn độc giả.

Tác phẩm của tiên-sinh :

Thế lực khách trú và vấn đề di dân vào Nam-kỳ.(Thụy ký -  Hà-nội, 1924)

Thần tiên kinh (Dịch của A lan Kardec, 1930)

Nước Nhựt bổn 30 năm duy tân (Đắc-lập - Huế, 1936)

Cô Tư Hồng (1942)

Kẻ bán trời, Con quỷ phong lưu, Bùi thị Xuân

Lê văn Khôi (1941-1945)

Việt sử giai thoại (1943)

Vương An-Thạch (1943)

Con trời ngã xuống đất đen (1944)

Chu Trần tinh-hoa (1944)

Vương Dương Minh (1943-1945)

vân vân …

Tiên-sinh vốn là nhà báo làm văn cho nên hầu hết các tác phẩm của tiên-sinh đều đăng từng kỳ một trong các báo rồi sau mới in sách.

Sách Liêu trai chí dị này, tiên-sinh mới dịch được nửa bộ, đang đăng báo thì tiên-sinh từ trần.

*

Tiên-sinh có nhiều bút hiệu, tùy tính cách mục báo đang chủ biên, tùy tên báo đang biên tập.

Tiên-sinh có tên tự là chính Quán-Chi. Chữ này xuất xứ ở sách tứ thư : Ngô đạo nhất dĩ Quán chi.

Biệt hiệu : NAM CHÚC là dịch ra Hán-tự chữ Đuốc nhà Nam tên báo.

VIÊN-NẠP là nói lái chữ Việt-nam, cũng tên báo.

HẬU-ĐÌNH, khi làm thay cho LAN-ĐÌNH chủ bút báo Tin-điển (Hậu có nghĩa là nối theo). Lại còn bút hiệu TINH-VỆ, BẤT-NHỊ, HỒNG-PHONG. Có khi ký hẳn một ẩn danh để đánh lạc độc giả :

TRƯƠNG VĂN THU

Cô PHẠM VÂN ANH

*

Được tin tiên-sinh mất, trong Nam ngoài Bắc làng báo, làng văn đều tỏ tình mến tiếc. Báo Tiếng-dội (Sài-gòn) chủ xướng việc xây mộ cho tiên-sinh.

Báo Cải-tạo (Hà-nội) tổ chức ngày lễ truy điệu long trọng và cho ra một số báo đặc biệt đầy đủ về tiên-sinh (Cải-tạo số 134 ngày 10-111(nc)-1951).

Các báo đều có nói nhiều về thân thế, văn nghiệp tiên sinh, đăng đủ điếu từ, đối phúng, văn tế, thơ viếng.