Sách » Lịch Sử » Lịch sử Việt Nam » Nhân vật lịch sử Việt Nam

Lê Duy Mật

 

Con thứ 11 của Lê Dụ tông, em Lê Thần tông, không rõ năm sinh, năm mất. Nhà Lê thất thế, họ Trịnh chuyên quyền, ông cùng với chú là Duy Chúc, em là Duy Thụ hợp với các tướng sĩ Phạm Công Thể, Lại Thế Tế mưu đốt kinh thành gây biến, lật đổ họ Trịnh. Thất bại, ông lại mở cuộc họp mật tại nhà chùa Xích Đà, nhưng việc bị phát giác, ông chạy thoát, rồi nhờ người thổ hào là Ngô Hưng Tạo đưa vào Thanh Hóa, đóng căn cứ ở Thạch Thành. Ông lại sai bắt Phạm Công Thể giết đi, vì ngờ  Phạm Công Thể đã phản bội tố cáo với chúa Trịnh.

     Tại Thanh Hóa, ông tôn Duy Chúc làm Minh chủ. Ít lâu, Duy Chúc mất, ông thay quyền.

     Năm Canh Thìn 1740, chúa Trịnh sai Trần Đình Cẩm, Nguyễn Bá Lân, Đặng Đình Bật vào đánh. Ông giữ vững đại bản doanh tại làng Ngọc Lâu, tự xưng là “Thiện Nam đế tử”, có Minh Quận Công làm quân sự. Ông đánh thắng nhiều nơi, truyền hịch hiểu dụ nhân dân các xứ. Khi ông chiếm đất Cao, Châu, Trấn Ninh, chúa Trịnh Sâm có sai Tham nghị Nghệ An là Nguyễn Mậu Dĩnh đem sắc thư đến Trấn Ninh dụ hàng. Ông từ khước.

     Kịp khi vị quân sư của ông là Minh Quận Công mất, quân lực của ông yếu dần. Hoàng Ngũ Phúc và Đỗ Thế Giai dọ biết tin ấy, khải trình với chúa Trịnh: “Nay Ninh Quận đã chết thì thành đế nhà Tiền Lê, Trấn Ninh có thể lấy lại được”.

     Năm Kỉ Sửu 1769, chúa Trịnh Sâm sai Thống lĩnh Nghệ An Bùi Thế Đạt, Nguyễn Phan và Hoàng Đình Thế đi đánh dẹp. Ông đóng quân ở thành Trình Quang, cứ hiểm. Nhưng bị nội công, ngoại kích nhiều lần, ông liệu thế không chống giữ được tự thiêu cùng với gia quyến mà chết.

 

Nguồn: Nguyễn Q. Thắng, Nguyễn Bá Thế 2006, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, TP. Hồ Chí Minh, Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, Tr. 443.