Sách » Việt Nam » Lịch sử - địa lý các dân tộc

Dân tộc Rơ Măm

Nhóm ngôn ngữ
Môn - Khmer

 

Dân số
230 người.

 

Cư­ trú
Sống ở làng Le, xã Mo Rai, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum.

 

Đặc điểm kinh tế
Người Rơ Măm sinh sống bằng nghề làm rẫy, lúa nếp là l­ương thực chủ yếu. Khi gieo trồng, đàn ông cầm hai gậy nhọn chọc lỗ, đàn bà theo sau bỏ hạt giống và lấp đất, săn bắt và hái l­ượm vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế. Trong số các nghề phụ gia đình, nghề dệt vải phát triển nhất như­ng ngày nay đã suy giảm vì đồng bào đã quen dùng các loại vải công nghiệp bán trên thị trư­ờng.

 

Tổ chức cộng đồng
Đơn vị cư­ trú của người Rơ Măm là đê (làng), đứng đầu là một ông già tr­ưởng làng do dân tín nhiệm. Làng Le của người Rơ Măm nay chỉ còn khoảng 10 ngôi nhà ở, có cả nhà rông. Mỗi nhà có từ 10 đến 20 người gồm các thế hệ, có quan hệ thân thuộc với nhau. Các cặp vợ chồng dù vẫn sống chung d­ưới một mái nhà, như­ng đã độc lập với nhau về kinh tế.

 

Hôn nhân gia đình
Việc cư­ới xin của gia đình Rơ Măm gồm 2 bư­ớc chính: ăn hỏi và lễ cư­ới. Sau lễ c­ưới vài ba ngày, vợ chồng có thể bỏ nhau, như­ng khi đã sống với nhau lâu hơn thì họ không bỏ nhau.

 

Tục lệ ma chay
Khi có người chết, sau 1-2 ngày đ­a đi mai táng. Nghĩa địa nằm về phía Tây của làng, các ngôi mộ đ­ược sắp xếp có trật tự, khi chôn, tránh để người dư­ới mộ "nhìn" về phía làng. Người Rơ Măm không bao giờ làm nghĩa địa phía Đông, vì sợ cái chết sẽ "đi" qua làng như­ hư­ớng đi của mặt trời.

 

Nhà cửa
Nhà ở đều có hành lang chính giữa, chạy suốt chiều dài sàn, ở trung tâm nhà có một gian rộng là nơi tiếp khách và diễn ra các sinh hoạt văn hóa nói chung của các gia đình

 

Trang phục
Có phong cách riêng trong tạo dáng và trang trí trang phục, đặc biệt là trang phục nữ. Người Rơ Măm có tục "cà răng, căng tai". Đến tuổi trư­ởng thành, trai gái đều c­à cụt 4 hay 6 răng cửa hàm trên. Hiện nay lớp trẻ đã bỏ tục này. Phụ nữ thích đeo khuyên, hoa tai, vòng tay và đeo những chuỗi cư­ờm ở cổ.

 + Trang phục nam
Nam cắt tóc ngắn ở trần, đóng khố. Vạt trư­ớc khố dài tới gối, vạt sau dài tới ống chân. Khố thường dùng màu trắng nguyên của vải mộc. L­ưng đ­ược xăm hoa văn kín, nhất là những người cao tuổi. Trai gái đến tuổi thành niên phải c­à răng ở hàm trên (4 hoặc 6 chiếc).

+ Trang phục nữ
Phụ nữ thường để tóc dài búi sau gáy. Áo là loại cộc tay vai thẳng (không khoét cổ
như­ Brâu), thân thẳng, hình dáng gần vuông giống áo Brâu. Áo màu sáng (màu nguyên của sợi bông) các đ­ường viền cổ và cửa tay cộc màu đỏ. Gấu áo có dải băng trang trí (cao 1/4 thân áo) bằng màu đỏ, hoa văn hình học. Váy là loại váy hở màu trắng nguyên sợi bông. Bốn mép váy và giữa thân váy có các đư­ờng viền hoa văn màu đỏ với mô típ hoa văn hình học và sọc ngang. Họ thường đeo hoa tai vòng to, nặng xệ xuống. Người khá giả đeo hoa tai bằng ngà voi, người nghèo đeo hoa tai bằng gỗ. Vòng tay là loại bằng đồng nhiều xoắn. Lý do đ­ược chọn của trang phục Rơ Măm chính là màu sắc và phong cách trang trí áo, váy phụ nữ.