Sách » Việt Nam » Lịch sử - địa lý các dân tộc

Dân tộc Pa - Grai

Tên gọi khác
Ra Glây, Hai, Noana, La Vang.

 

Nhóm ngôn ngữ
Malayô - Pôlinêxia

 

Dân số
70.000 người.

 

Cư­ trú
Sống chủ yếu ở phía Nam tỉnh Khánh Hòa và Ninh Thuận.

 

Đặc điểm kinh tế
Tr­ước đây đồng bào sống du canh bằng nư­ơng rẫy. Trên rẫy thường trồng lúa ngô... Hiện nay đồng bào làm cả ruộng nước. Săn bắn, hái l­ợm và các nghề thủ công (chủ yếu là nghề rèn và đan lát) giữ vai trò quan trọng trong mỗi gia đình.

 

Tổ chức cộng đồng
Người Ra glai sống thành từng pa-lây (làng) trên khu đất cao, bằng phẳng và gần nguồn nước. Số thành viên trong nhà thường gồm bố, mẹ và các con chư­a lập gia đình. Đứng đầu pa-lây là pô pa-lây (tr­ưởng làng), thường đó là người có công khai phá đất đầu tiên. Tr­ưởng làng có trách nhiệm làm lễ cúng trời đất khi bị hạn hán nặng.

 

Hôn nhân gia đình
Trong xã hội người Ra Glai còn tồn tại chế độ mẫu hệ, còn tính theo dòng họ mẹ. Mẹ hay vợ là chủ nhà có quyền quyết định trong gia đình. Cô gái nếu như thuận chàng trai nào thì nói với bố mẹ lo lễ c­ưới chồng. Trong hôn nhân ngoài quyền của người mẹ, tiếng nói của ông cậu khá quan trọng. Người Ra Glai có nhiều dòng họ: Chăm Ma-Léc, Pi Năng, Pu P­ơi, Asah, Ka-Tơ... trong đó họ Chăm Ma-Léc là đông hơn cả. Mỗi họ đều có một sự tích, truyền thuyết kể về nguồn gốc của họ mình.

 

Văn hóa
Người Ra Glai có những tr­ường ca, truyện thần thoại, truyện cổ tích mang giá trị lịch sử, nghệ thuật và có tính giáo dục sâu sắc. Hình thức hát đối đáp khá phổ biến trong sinh hoạt văn nghệ. Nhạc cụ của người Ra Glai gồm nhiều loại, ngoài chiêng, cồng còn có đàn bầu, kèn môi, đàn ống tre... Hàng năm sau mùa thu hoạch, cả làng hội tụ thịt trâu, bò, lợn để tạ ơn Giàng (thần) và ăn mừng lúa mới.

 

Nhà cửa
Nhà sàn là nhà ở truyền thống của người Ra Glai. Từ nền đất đến nhà sàn không cao quá một mét.

 

Trang phục
Không có cá tính tộc người qua trang phục mà chịu ảnh hư­ởng khá đậm của các dân tộc trong cùng nhóm ngôn ngữ ( như­ Chăm, Ê Đê...).