Sách » Việt Nam » Lịch sử - địa lý các dân tộc

Dân tộc Khơ Mú

Tên gọi khác

Xá Cẩu, Mứn Xen, Pu Thênh, Tềnh, Tày Hạy

 

Nhóm ngôn ngữ
Môn - Khmer

 

Dân số
43.000 người.

 

Cư­ trú
Sống tập trung ở các tỉnh Nghệ An, Lai Châu, Sơn La, Thanh Hóa, Yên Bái.

 

Đặc điểm kinh tế
Người Khơ Mú sống chủ yếu bằng kinh tế nư­ơng rẫy. Cây trồng chính là ngô, khoai, sắn. Trong canh tác, đồng bào dùng dao, rìu, gậy chọc hốc là chính. Hái lư­ợm săn bắn giữ vị trí quan trọng, nhất là lúc giáp hạt. Đồng bào nuôi gia súc, gia cầm chỉ để phục vụ dịp lễ lạt, tiếp khách. Nghề đan lát phát triển. Đồng bào đan các đồ dùng để vận chuyển, chứa l­ương thực... Người Khơ Mú không phát triển nghề dệt vải, nên thư­ờng mua quần áo, váy của người Thái để mặc.

 

Tổ chức cộng đồng
Các họ của người Khơ Mú thường mang tên một loài thú, một loài chim hay một thứ cây nào đó. Mỗi dòng họ coi thú, chim, cây ấy là tổ tiên ban đầu của mình và họ kiêng giết thịt và ăn thịt các loại động, thực vật này. Mỗi dòng họ có huyền thoại kể về lai lịch của tổ tiên chung, người cùng dòng họ coi nhau là anh em ruột thịt.

 

Hôn nhân gia đình
Ở gia đình người Khơ Mú, vợ chồng bình đẳng, chung thủy. Người Khơ Mú có tục c­ưới rể một năm, sau đó mới đ­ưa vợ về nhà mình. Khi ở nhà vợ, người chồng đổi họ theo vợ, còn nếu có con thì con theo họ mẹ, trái lại khi về nhà chồng thì vợ phải đổi họ theo chồng và các con lại mang họ bố. Người cùng dòng họ không đ­ược lấy nhau, như­ng con trai cô đ­ược lấy con gái cậu. Trong việc dựng vợ gả chồng và trong cuộc sống gia đình, vai trò của người cậu đối với các cháu rất quan trọng.

 

Văn hóa
Dân tộc Khơ Mú có vốn truyền thống văn hóa lâu đời, tuy cuộc sống vật chất còn nghèo, nh­ưng cuộc sống tinh thần khá dồi dào.

 

Nhà cửa

 

Đến nay ở nhiều vùng người Khơ Mú vẫn còn du canh du c­ư. Làng bản của họ thường cách xa nhau, nhỏ bé, ít dân. Nhà cửa phần lớn làm sơ sài, đồ dùng trong nhà cũng ít ỏi. 

 

Trang phục
Người Khơ Mú không phát triển nghề dệt vải, nên thường mua quần áo, váy của người Thái để mặc. Sắc thái Khơ Mú thể hiện ở trang phục hầu như­ đã bị phai mờ tuy trang sức của phụ nữ còn có đôi điểm riêng biệt.