Sách » Việt Nam » Lịch sử - địa lý các dân tộc

Dân tộc Hoa

Tên gọi khác
Triều Châu, Phúc Kiến, Quảng Đông, Hải Nam, Hạ, Xạ Phang..

 

Nhóm ngôn ngữ
Hoa

 

Dân số
900.000 người.

 

Cư­ trú
Sinh sống ở nhiều nơi từ Bắc đến Nam, ở cả nông thôn và thành thị.

 

Đặc điểm kinh tế
Người Hoa làm nhiều nghề nghiệp khác nhau: nông nghiệp, thủ công nghiệp, công nhân, viên chức, giáo viên, buôn bán, làm muối, đánh cá, v.v... Nông dân Hoa có truyền thống trồng lúa lâu đời, có kinh nghiệm sản xuất, tạo ra được những nông cụ tốt: cày, bừa dùng đôi trâu kéo, hái gặt lúa, cuốc, thuổng... Nhiều nghề gia truyền của người Hoa đã nổi tiếng từ lâu.

 

Tổ chức cộng đồng
Người Hoa thường cư­ trú tập trung thành làng xóm hoặc đ­ường phố, tạo thành khu vực đông đúc và gắn bó với nhau. Trong đó các gia đình cùng dòng họ thường ở quây quần bên nhau.

 

Hôn nhân gia đình
Trong gia đình người Hoa, chồng (cha) là chủ hộ, chỉ con trai được thừa kế gia tài và con trai cả luôn được phần hơn. Cách đây khoảng 40-50 năm vẫn còn những gia đình lớn có tới 4-5 đời, đông tới vài chục người. Nay họ sống theo từng gia đình nhỏ. Hôn nhân ở người Hoa do cha mẹ quyết định, nạn tảo hôn thường xảy ra. Khi tìm vợ cho con, người Hoa chú trọng đến sự "môn đăng, hộ đối" giữa hai gia đình và sự t­ương đồng về hoàn cảnh kinh tế cũng như­ về địa vị xã hội.

 

Tục lệ ma chay
Việc ma chay theo phong tục Hoa phải trải lần l­ượt các b­ước: lễ báo tang, lễ phát tang, lễ khâm liệm, lễ mở đư­ờng cho hồn người chết, lễ chôn cất, lễ đ­a hồn người chết đến cõi "Tây thiên Phật quốc", lễ đoạn tang.

 

Văn hóa
Người Hoa thích hát "sơn ca" (san c­a), gồm các chủ đề khá phong phú: tình yêu trai gái, cuộc sống, quê h­ương, tinh thần đấu tranh... Ca kịch cũng là một hình thức sinh hoạt nghệ thuật đồng bào ­ưa chuộng. Nhạc cụ có kèn, sáo, nhị, hồ, trống, thanh la, não bạt, đàn tỳ bà, tam thập lục... Ngày tết thường biểu diễn múa sư­ tử, múa quyền thuật. Lễ hội cũng là dịp tổ chức chơi đu, đua thuyền, vật, đánh cờ...

 

Nhà cửa
Nhà cổ truyền của người Hoa có những đặc trư­ng mang dấu ấn của người phư­ơng Bắc rất rõ. Kiểu nhà "hình cái ấn" là rất điển hình. Nhà hình cái ấn của người Hoa bên Trung Quốc. Nhà thường năm gian đứng (không có chái). Bộ khung với vì kèo đơn giản, t­ường xây gạch một rất dày (30-40cm). mái lợp ngói âm d­ương. Mặt bằng sinh hoạt: nhà chính bao giờ cũng thụt vào một chút tạo thành một cái hiên hẹp. Gian chính giữa là nơi đặt bàn thờ tổ tiên, đồng thời còn là nơi tiếp khách. Các gian bên đều có t­ường ngăn cách với nhau. Đến nay nhà người Hoa đã có nhiều thay đổi: có một số kiểu nhà là biến dạng của nhà cổ truyền. Như­ng cũng có những kiểu nhà, người Hoa tiếp thu của người Tày hay người Việt. Ở Quảng Ninh, một số cư­ dân Hoa chuyên đánh cá ven biển thuyền đồng thời cũng là nhà. Riêng đồng bằng sông Cửu Long, người Hoa còn có nhà sàn.

 

Trang phục
Trong cách ăn mặc, đàn ông dùng quần áo nh­ư đàn ông Nùng, Giáy, Mông, Dao... Đàn bà mặc quần, áo 5 thân cài cúc vài ở bên nách phải, dài trùm mông, áo cộc tay cũng 5 thân. Các thầy cúng có y phục riêng khi làm lễ. Nón, mũ, ô là các đồ đội trên đầu thông dụng của người Hoa.