Sách » Tôn Giáo » Đạo Thiên Chúa » Kinh Thánh Cựu Ước

YUĐA CHINH CHIẾN VỚI CÁC DÂN LÁNG GIỀNG VỚI LYSIAS TỂ TƯỚC CỦA ANTIÔKHÔ ÊUPATOR (2M 10,8 - 12,26

Ptôlêmê Makrô
               
      9Sự thể liên quan đến việc Antiôkhô hiệu là Êpiphanê mệnh chung là thế. 10Bấy giờ chúng tôi sẽ trình bày các biến sự dưới (triều) Antiôkhô Êupator, con của tên vô đạo ấy, tức là lược toát các hoạn nạn đi liền với giặc giã. 11Vừa nắm lấy vương quyền, ông này đã bổ nhiệm người kia là Lysias đứng đầu lo việc nước và cũng làm thống tướng toàn quyền trên vùng Koilê-Syri và Phênikia. 12Ptôlêmê biệt danh là Makrôn là người thứ nhất, đã giữ được đức công bằng đối với người Dothái, vì (thấy) sự bất công đối với họ: Ông đã thử thu xếp sao cho ôn hòa trong những việc liên quan đến họ. 13Do đó ông bị các bằng hữu đàn hặc với Êupator; và trong mọi dịp, ông phải nghe gọi là đồ phản trắc, vì ông đã bỏ đảo Kyprô, Philômetor đã ký thác cho ông mà chuyển sang triều Antiôkhô Êpiphanê, vinh táng tuy là tước vinh, nên ông đã uống thuốc độc tự vận.

Gorgias và những thành trì Iđumêa

                
       14Gorgias được bổ làm tước cai các vùng ấy đã chiêu mộ lính thuê và thừa mọi dịp mà gây chiến với người Dothái. 15Đồng thời, người Iđumêa, làm chủ được những thành trì lợi thế, thường quấy nhiễu người Dothái và cứ tiếp đón dân bị xua khỏi Yêrusalem nên hằng tìn cách gây chiến. 16Bộ hạ của Macabê, sau khi đã dâng lời cầu và khẩn xin Thiên Chúa trợ chiến với họ, họ đã xông đánh các thành trì Iđumêa. 17Xung phong một cách vũ bão, họ đã làm chủ được các vị trí, đẩy lùi tất cả những kẻ chiến đấu nơi tường thành; và gặp được ai là họ hạ sát; họ đã giết ít ra cũng đến hai vạn. 18Có đến 9.000 người là ít, đã trốn vào hai tháp rất là kiên cố, có đủ mọi sự để cầm cự khi bị vây. 19Macabê để lại Simon, Yuse thêm cả Zakhêô và bộ hạ của ông để vây chúng, còn ông, ông thân hành đến những chỗ nào bị nguy cấp. 20Thuộc hạ của Simon, vì tham tiền, đã bị ít người trong ác tháp ấy đm tiền mua chuộc: Họ đã lấy 7 vạn quan tiền, rồi để cho một số địch tẩu thoát. 21Người ta báo cho Macabê về sự xảy ra, ông đã triệu tập hàng lãnh đạo dân và buộc tội họ là đã bán anh em vì tiền mà thả địch. 22Vậy ông đã xử tử những kẻ đã thành phản bạn ấy và lập tức ông đã chiếm được hai tháp. 23Khí giới cầm tay, ông đã thành công trong mọi sự; ông đã diệt được trong hai thành ấy hơn 2 vạn người.

Yuđa thắng Timôthê, chiếm Gazara
               
       24Timôthê, bị người Dothái đánh bại trước kia, đã chiêu mộ binh thuê đoàn đoàn lũ lũ và tập hợp những đàn ngựa từ Tiểu Á đến; đoạn y đến định dùng gươm giáo chiếm xư Yuđê. 25Khi y đã lại gần, Macabê và bộ hạ khẩn cầu Thiên Chúa, đầu rắc đất, ngang sườn thắt bao bị, 26rồi họ phục mình dưới đế đằng trước tế đàn khẩn xin Người tỏ lòng lân mẫn đối với họ mà thù với quân thù, với quân nghịch, của họ, như Lề luật tuyên bố.
         27Cầu nguyện xong, họ cầm lấy khí giới mà tiến ra khá xa khỏi thành; khi đã tới gần địch quân, họ dừng lại. 28Hừng đông vừa tỏa sáng, hai bên xung trận, bên thì lấy sựï ẩn núp Chúa cùng với nghĩa dũng làm bằng cho sự thành công đắc thắng, bên thì lấy tính hùng hổ làm chỉ huy trận mạc. 29Trận đang diễn ra ác liệt, thì trước mặt phe địch, từ trời hiện ra 5 người uy nghi lẫm lẫm cưỡi ngựa hàm thiết vàng, chỉ huy người Dothái. 30Các vị kéo Macabê vào giữa mà lấy binh giáp của mình che phủ cho ông, giữ ông vô thương tích; còn trên phe địch, các vị ria tên tua tủa và sấm sét nên địch đã bị thong manh ù té chạy loạn hàng thất thứ. 312 vạn 500 người cùng với 600 kỵ binh đã bị hạ sát. 32Còn chính Timôthê, y đã vào thành trì gọi là Gazara, một đồn rất có thế dưới quyền Khairêa tướng quân. 33Bộ hạ của Macabê đã mừng vui vây đồn 4 ngày. 34Những kẻ ở bên trong cậy vào thế mạnh của vị trí, tha hồ lộng ngôn và thốt ra những lời thậm tệ. 35Rạng ngày thứ năm, có 20 tráng niên trong bộ hạ của Macabê hỏa nộ bừng bừng vì những lời lộng ngôn, đã phóng đến tường thành xứng chí nam nhi; như mãnh hổ hăng tiết, họ đã hạ sát kẻ nào gặp được; 36những người khác tiến lên đánh tập hậu quân ở bên trong, và phóng hỏa các tháp, và đốt lửa thiêu sống quân lộng ngôn. Các người kia phá cổng mà đón binh còn lại vào và đã là những người thứ nhất chiếm được thành. 37Họ đã hạ sát được Timôthê núp trng một bể cạn, cùng với em là Khairêa và Apôllôphanê. 38Thành công như thế rồi, họ đã hát ca vãn, ngợi khen mà chúc tụng Chúa, Đấng đã gia ân hải hà cho Israel và ban toàn thắng cho họ.

Cuộc viễn chinh I của Lysias

               
      11. 1Một thời gian rất gắn sau, Lysias giám hộ của vua, cũng là hoàng thân và là phụ chính, rất lấy làm ức vì những sự xảy ra. 2Ông tập hợp lối 8 vạn quân và tất cả kỵ binh mà tiến đánh người Dothái, tính làm cho thành trở nên nơi cư trú cho người Hilạp, 3và Đền thờ làm nguồn lợi tức, như tất cả các điện thờ của các dân tộc và 5 năm đặt bán chức thượng tế; 4không đếm xỉa đến quyền năng của Thiên Chúa, nhưng lên mặt vì những vạn bộ binh, những ngàn kỵ mã, và 80 thớt voi.
             5Vào đến Yuđê, ông tiến lại Bet-Xur, một yếu điểm cách Yêrusalem chừng 150 dặm và đã vây hãm thành ấy. 6Khi quân của Macabê hay tin ông đến vây các thành trì, thì họ cùng với dân chúng đã than khóc khấn nguyện với Chúa xin Người sai thần sứ tốt lành của Người đến cứu Israel. 7Chính Macabê là người đầu tiên cầm khí giới lên, và ông đã ủy lạo các người khác hãy cùng với ông liều nguy tính mạng để cứu anh em. Cùng nhau họ đã hăng tiết xông ra. 8Họ còn ở sát bên Yêrusalem, thì một người cỡi ngựa, y phục trắng xóa, vung những khí giới óng vàng hiện ra dẫn đầu họ”. 9Mọii người đồng thanh chúc tụng Thiên Chúa từ bi và được phấn chấn tâm thần, sẵn sàng đâm chém, chẳng những người mà cả những mãnh thú dữ nhất cũng như tường sắt. 10Họ đã tiến, hànhg ngũ chỉnh tề, có Đấng bởi trời cùng họ trợ chiến, vì Chúa thương xót họ. 11Như sư tử, họ xông vào địch, giết phơi thây một vạn mốt người, và 1.200 kỵ binh, còn bắt mọi người khác phải tẩu thoát; 12đại đa số chúng đều bị thương chạy thoát mạng, mất cả khí giới: Ngay cả Lysias cũng đã phải xấu hổ chạy trốn để thoát mạng.

Hòa ước với Dothái
Thư của Lysias

               
       13Nhưng ông không phải là người ngu; nghĩ lại về việc thua trận vừa xảy ra cho mình, ông hiểu được là người Hipri phải là vô địch, vì có Thiên Chúa mạnh thế trợ chiến với họ. Ông đã sai người 14đi thuyết phục họ làm hòa, mọi sự chiếu theo lẽ phải, và thêm là ông sẽ bắt vua phải làm thân với họ. 15Chỉ quan tâm tới nghĩa chung, Macabê đã ưng thuận mọi điều Lysias đề nghị. Phàm điều gì Macabê chuyển thư trình Lysias về người Dothái đều được nhà vua châu phê.
                16Thư của Lysias viết gửi cho người Dothái có nội dung thế này: “ Lysias gửi toàn thể người Dothái lời chào mừng. 17Yoan và Absalôm các ông đã phải đến, đã trình văn kiện đính hậu và thỉnh ý về những điều đã biện bạch trong đó. 18Phàm những gì cần phải được hoàng đế duyệt y, vản chức đã đệ trình, còn những gì thuộc thẩm quyền bản chức, bản chức đã chấp thuận. 19Vậy nếu các ông kiên trì giữ mối thịnh tình đối với chính phủ, thì từ rày về sau, bản chức sẽ tìm cách trợ lực giúp phần nào vào sự thái thịnh của các ông. 20Còn về những chi tiết, bản chức đã truyền cho sứ giả của các ông điều đình với những đặc phải của bản chức. 21Vạn an! Năm 148, ngày 24 (tháng) Dioskoros”.
      22Còn chiếu chỉ của vua thì nội dung thế này: “Vua Antiôkhô gửi đệ Lysias lời chào mừng. 23Sau khi vương phụ đã băng hà về với chư thần, ta hằng muốn cho quốc dân được an cư lạc nghiệp, 24mà ta đã nghe biết người Dothái không ưng thuận chuyển sang phong hóa Hilạp, như vương phụ ta đã muốn; nhưng hâm mộ lối sống riêng của mình, họ xin cho phép họ được theo luật lệ của họ: 25Vậy muốn cho cả dân tộc ấy cũng thoát cảnh bất an, ta đã định trao trả cho họ Đền thờ và ban phép cho họ sống theo tục lệ tổ tiên họ. 26Vậy khanh nên phải người đến ban tay hữu cho họ, ngõ hầu họ được biết ý định của ta mà an tâm và vui sông lập nghiệp”.
      27Còn chiếu chỉ của vua cho dân tộc thì thế này: “Hoàng đế Antiôkhô gửi lão viện Dothái và tất cả những người Dothái khác lời chào mừng: 28Các khanh mà được an ninh, thì đó thật là như ta mong muốn. Thần ta cũng được an lành. 29Mênêlas đã trình cho ta biết lòng các khanh mong muốn lui về để chí thú lập nghiệp. 30Vậy những ai sẽ lui về quê trước ngày 30 tháng Xanthikô, sẽ được bàn tay hữu, với quyền tự do. 31Cho người Dothái dùng thức ăn riêng và (sống) theo luật lệ của họ như trước kia; không ai trong họ sẽ bị phiền nhiễu một cách nào vì những điều sơ ý. 32Trẫm cũng phái Mênêlas đến trấn an các khanh. 33Vạn an! Năm 148 ngày lễ (tháng) Xanthikô”.
               34Cả người Rôma nữa cũng đã gửi thư cho họ, lời lẽ thế này: “ Quintus Memmius và Titus Manius, sứ thần Rôma, gửi nhân dân Dothái lời chào mừng. 35Về những khoản hoàng thân Lysias đã ban cho quí vị, chún tôi đều tán thành. 36Còn về những khoản ông định sẽ đệ trình hoàng đế, xin quí vị phái người đến lập tức sau khi đã cứu xét, ngõ hầu chúng tôi trình bày với hoàng đế làm sao có lợi cho quí vị, vì chúng tôi đang trên đường trẩy đi Antiôkia. 37Vì thế xin quí vị cấp tốc phái người đến, ngõ hầu chúng tôi được biết ý kiến của quí vị. 38Kính chúc khang ninh! Năm -148, 15 tháng Xanthikô”.

Chinh phạt Yôppê và Yamnia

               
       12. 1Các hợp đồng ký kết rồi, Lysias về lại bên vua, còn người Dothái thì chuyên lo việc đồng áng. 2Nhưng trong hàng tướng lĩnh các hạt, có Timôthê, Apôllônius cin của Gênnaos, và cả Hiêrônymô và Đêmôphôn, lại thêm Nikanor, tướng cai quân Kyprô, chúng không để cho họ được hưởng yên hàn, và sinh hoạt bình thường.
                3Dân thành Yoppê đã phạm một tội vô đạo tẩy đình: Chúng mời những người Dothái cư trú nơi chúng cùng với vợ con lên những chiếc đò họ đã dọn, như thế chẳng có ác ý gì với họ, 4và chiếu theo một nghị định công khai của thành; họ đã nhận lời, để chứng thực họ muốn sống hòa hoãn, không ngờ vực; nhưng khi họ đã ra khơi rồi, thì chúng làm họ chết đuối, ít ra cũng đến 200 người.
                5Biết được việc dã man chúng làm cho người đồng chủng, Yuđa tin cho thuộc hạ, 6và sau khi đã khẩn cầu Thiên Chúa là Thẩm phán công minh, ông tiến đánh lũ sát nhân giết hại anh em ông; ban đêm ông đã thiêu hủy hải cảng, phóng hỏa các đò và đâm chém những kẻ đã chạy trốn vào đó. 7Nhưng vì nội thành đã đóng kín, ông đã ra đi, hẹn sẽ đến lại làm cả tận rễ toàn thể dân thành Yoppê. 8Biết được dân ở Yamnia cũng muốn xử môät kiểu ấy với người Dothái ngụ cư nơi chúng, 9ông cũng đã tấn công dân Yamnia ban đêm và đốt hải cảng cùng với thuyền bè, đến đỗi ở Yêrusalem, cách đó 240 dặm, người ta cũng thấy được ánh lửa.

Chinh phục vùng Galaađ
               
         10Rời khỏi đó 9 dặm mà lên đường đi đánh Timôthê, họ đã bị người Aùrập xông đánh với ít là 5.000 và 500 kỵ binh. 11Trận đã diễn ra ác liệt, quân của Yuđa nhờ Thiên Chúa hộ vực đã thắng, dân du mục bị thua đã xin Yuđa cho bắt tay hữu và hứa sẽ nộp dê cừu và giúp ích ông trong những dịp khác về sau. 12Yuđa hội ra được là thực sự chúng sẽ có ích cho ông trong nhiều cơ hội, thì đã thuận tình làm hòa với chúng; bắt tay rồi, họ đã từ biệt về lều.
        13Ông cũng đã đánh một thành kia, có lũy đất ngự phòng, có tường bao quanh, và có nhiều dân hỗn tạp cư trú, tên là Kaspin. 14Những người bên trong ỷ cậy tường thành vững chắc, lương thực dự trữ, đã xử cách rất lỗ mãng đối với quân của Yuđa, chúng chửi bới và còn lộng ngôn nữa, bô bô những lời vô đạo. 15Quân của Yuđa kêu khẩn Chúa tể lớn lao trên cả thế gian, Đấng đã lật nhào Yêrikhô vào thời Yôsua mà không cần mấy móc hay chiến cụ; đoạn họ xuấn tới tường thành như thú dữ. 16Chiếm được thành rồi, họ đã tha hồ chém giết không sao tả xiết, đến đỗi cái đầm bên cạnh rông 2 dặm coi dường như đầy máu, lai láng chảy.

Trận Karniôn

               
      17Rời khỏi đó 750 dặm, họ tới Kharax, nơi ở của những người Dothái Tubi. 18Họ không gặp Timôthê tại chổ, vì (Timôthê) bởi không đạt được kết quả nào thì đã rút lui, tuy có để lại một đồn canh rất mạnh. 19Đôsithê và Sôsipatros, thuộc hàng tướng lãnh của Macabê đã đi xung kích và tru diệt hơn 1 vạn những người Timôthê đã để lại trong thành trì. 20Về phần Macabê, ông đã phân phối đạo binh của ông ra thành từng cơ binh, và đặt người cai các cơ binh, đoạn ông xông đánh Timôthê, trong tay có 12 vạn bộ binh và 2.500 kỵ mã. 21Hay tin Yuđa tiến đánh, Timôthê gởi đàn bà trẻ con và hành trang đến nơi gọi là Karniôn, vì là một địa điểm khó vây, khó tới, bởi các ngõ vào đều eo hẹp. 22Cơ binh thứ nhất của Yuđa vừa ló hiện, thì địch đã thất đảm; khủng khiếp do sự hiển linh của Đấng nhìn thấu mọi sự, chúng nhào đầu bỏ chạy mỗi người mỗi ngả, khiến cho lắm lần chúng đã gây thương tích cho nhau, đâm nhau với hcính mũi gươm của chúng. 23Yuđa đã truy nã gắt gao, đâm chém lũ hung ác và đã tiêu diệt lối 3 vạn người. 24Chính Timôthê đã sa vào tay quân của Đôsithê và Sôsupatros; hắn đã dở trò đại bịp xin thả hắn ra an toàn, lấy lẽ hắn cầm giữ nào là cha mẹ, nào là anh em của nhiều người trong họ, và e sẽ xảy ra điều bất trắc cho những người ấy. 25Khi hắn đã dài dòng văn tự và cam kết sẽ hoàn trả các người kia vô sự, thì họ đã thả cho hắn đi, để cứu anh em họ.
26Đánh vào Karniôn và Atargation, (Yuđa) đã hạ sát 2 vạn 5 ngàn người.