Sách » Tôn Giáo » Đạo Thiên Chúa » Kinh Thánh Cựu Ước

Tiểu dẫn vào sách các Thẩm Phán - Bà Rút

SÁCH CÁC THẨM PHÁN gồm ba phần không đều nhau: a) Phần dẫn nhập 1 1-2 5 b) Phần chính 2 6- 16 31 c)  Và hai đoạn được thêm vào nói về cuộc di dân của nhóm Đan, với việc  thành lập đền thờ của họ, 17-18 và trận chiến phạt tội con cái Benyamin  đã phạm tại Gibơah 19-21.
                Phần dẫn nhập, 1 1-2 5, trình bày một cách sơ sài việc các chi tộc lập cư ở Canaan. Các chi tộc này đã hoạt động một cách lẻ tẻ và thường xuyên gặp thất bại. Trong hình thức hiện tại, phần này muốn cắt nghĩa tình trạng bị đe dọa của Israel. Thời các thẩm phán. Bức tranh lịch sử này khác với bức tranh trong Yôs và được trình bày dưới nhãn giới của nhóm Yuđa.
                Phần chính, 2 6 – 16 31 đề cập đến lịch sử các thẩm phán. Các học giả hiện tại phân biệt sáu khuôn mặt thẩm phán "lớn": Otniel, Ehuđ, Baeaq (và Đêbôrah) Ghêđêon, Yeptê và Samson. Hành động của các vị thẩm phán này được kể một cách tỷ mỉ. Và sáu Thẩm phán nhỏ: Shamgar, Tôla, Yair, Ibxan, Eglôn và Abđôn. Những người này chỉ được nhắc qua. Bản văn thì không phân biệt theo kiểu này, nhưng cũng đã cho thấy có một sự khác biệt thâm sâu giữa hai nhóm, và danh hiệu thẩm phán được đặt chung cho họ là do việc soạn thảo đã gộp các yếu tố không ăn nhằm gì với nhau. Các "Thẩm phán lớn" là những anh hùng Giải phóng. Các "thẩm phán lớn" này tuy khác về gốc gác, về tính tình, về hành động, nhưng đều có một nét chung: họ đã lãnh nhận một ơn riêng, họ được Thiên Chúa chọn đặc biệt để sung vào sứ vụ giải thoát. Truyền về họ, trước tiên được truyền khẩu dưới nhiều hình thức khác nhau, rồi dần già, nhiều yếu tố khác nhau được thêm vào. Cuối cùng, các truyện này được gom vào làm thành một cuốn sách, "sách các người giải phóng" được soạn trong vương quốc phía Bắc vào buổi đầu thời quân chủ. Sách gồm truyện về Êhuđ, về Baraq và Đêbôrah, có lẽ đã chịu ảnh hưởng của trình thuật Yôs 11 về Yabin tại Khaxor, truyện Ghêđêon, Yêrubbaal, truyện Yeptê, hai bài thơ cổ, ca vịnh Đêbôrah, 5, và lời kêu gọi của ông Yôtam 9 7-15. Trong sách này, những vị anh hùng của vài chi tộc được phóng đại và được đưa lên hàng quốc gia điều khiển thánh chiến cho cả Israel. Các "Thẩm phán nhỏ" phát xuất từ một truyền thống khác. Không thấy các thẩm phán nhỏ này có hoạt động giải thoát nào. Người ta chỉ cho biết qua về gốc của họ, về gia đình và nơi chôn cất họ, và nơi họ đã làm "thẩm phán" trên Israel trong một số năm nhất định. Thẩm phán bởi động từ shâphât, có nghĩa là sửa trị, gần với cai trị, cầm quyền. Quyền hành của họ không vượt qua một thành hay một khu. Đó là một thể chế chính trị giữa chế độ bộ lạc và chế độ quân chủ. Các nhà soạn thảo đầu tiên, theo khuynh hướng Thứ luật có những hiểu biết đích xác về các thẩm phán này, nhưng đã phóng đại quyền hành của các thẩm phán Israel và đã xếp đặt cho họ theo thứ luật trong niên biểu. Các soạn giả đã đem  gắn dang hiệu thẩm phán lên trên các vị ạnh hùng trong "sách các anh hùng Giải phóng" và các vị anh hùng này do đó trở  thành những "thẩm phán của  Israel". Lấy chỗ nọ đắp chỗ kia, người ta đã đạt được con số mười hai thẩm phán, tượng trưng cho tất cả mười hai chi tộc của Israel.
                Và cũng chính việc soạn tác đã tạo ra khung cảnh thời gian có trong sách. Soạn tác Thứ luật, tuy duy trì những hiểu biết đích xác về thẩm phán nhỏ, nhưng đã cắm chặng các trình thuật bằng những mốc thời gian giả tạo với các con số ước lệ  là bốn mươi năm — một thế hệ — hay gấp đôi lên là tám mươi năm, hoặc chỉ có một nửa là hai mươi năm, cố làm sao để, cộng với các dữ kiện khác của Thánh kinh, có thể có một tổng số là bốn trăm tám mươi năm, phù hợp với khoảng cách, theo nhãn giới Thứ luật, giữa thời Xuât hành khỏi Aicập và lúc xây dựng Đền thờ, 1V 6 1. Trong khoảng cách đó, lịch sử các thẩm phán lấp đầy giai đoạn từ khi Yôsua chết tới lúc Samuel khởi đầu sứ vụ của ông.
                Điều trước tiên các soạn giả theo khuynh hướng Thứ luật đã đem lại sách Thẩm phán là cái ý nghĩa tôn giáo của nó: Ý nghĩa này được diễn tả trong phần nhập đề chung, 2 6-3 6 và trong phần nhập đề riêng của truyện Otniel, thuộc soạn tác Thứ luật và được dùng để đóng khung các truyện tiếp theo sau : con cái Israel đã bất trung cung Yavê và đã bị Yavê phó nộp cho kẻ áp bức chúng. Con cái Israel đã kêu cầu danh Yavê và đươc Người đoái thương ban cho một vị cứu tinh, một thẩm phán. Nhưng rồi dân lại ăn ở bất trung, rồi bị phạt… Sách Thẩm phán này có ít là hai đợt ấn hành. Nhưng dấu chứng rõ rệt nhât là: hai yếu tố nối tiếp nhau trong phần nhập đề, 2 11-19 và 2 6-10 + 2 20-3 6 và hai kết luận cho truyện Samson, 15 20  và 16 30, có nghĩa là ch. 16 đã được thêm vào.
                Sách này chưa có các phụ chương. 17-21. Các chương này không kể chuyện các thẩm phán mà lại nói các biến cố xảy ra trước việc thiết lập thể chế quân chủ và do đó các chương này đã được đưa vào phần cuối sách, sau khi lưu đày về. Các chương này họa lại những truyền thống cổ xưa và đã có một quá trình văn chương dài hay tiền văn chương, trước khi được đưa vào đây. Các ch. 17-18 thuộc một truyền thống của nhóm Đan và các chương 19-21 thuộc về truyền thống khác có thể đã xuât phát từ Benyamin và duyệt lại tại Yuđa trong chiều hướng chống lại vương quyền Saul tại Gibơah
                Sách Thẩm phán hầu như là nguồn duy nhất cho chúng ta biết về thời đại các thẩm phán. Nhưng không thể dựa vào đây để viết một lịch sử liên tục về thời này. Niên biểu đưa ra trong sách có tính cách giả tạo. Những cách áp bức cũng như các cuộc giải phóng chỉ liên quan tới một phần đất đai. Và giai đoạn các thẩm phán không kéo dài qua một thế kỷ rưỡi.
                Các biến cố chính ký ức còn giữ lại chỉ có thể được định thời gian một cách phỏng chừng. Cuộc toàn thắng Tanak dưới thời Đêbôrah và Baraq, 4-5, có thể xảy ra vào khoảng giữa thế kỷ XII, trước khi quân Mađian xâm nhập (Ghêđêon) và trước khi dân Philitin bành trướng ra ngoài phần đất của họ (Samon). Và có thể rút ra kết luận là trong giai đoạn lộn xộn này, người Israel đã phải chiến đấu không chỉ với dân cư Canaan, như các dân trong đồng bằng Izrơel bị Đêbôrah và Baraq đánh bại, mà còn phải đương đầu với cả các dân sung quanh: Moab (Ehuđ) Ammon (Yaptê) Mađian (Ghêđêon) và Philitin mới kéo tới (Samson). Trước sự đe dọa đó, mỗi nhóm lo bảo vệ lấy phần đất của mình, thương thì liên minh với nhóm bên cạnh, 7 23, nhưng cũng có trường hợp một chi tộc hùng mạnh có thể phản đối vì đã không được mời chia chiến lợi phẩm, 8 1-3 12  1-6. Bài ca Đêbôrah, 5, chế diễu các chi tộc đã không đáp lại lời kêu gọi, nhưng điều đáng chú ý là Yuđa và Simêon đã không được nhắc đến tên.
                Hai chi tộc này sống ở phía Nam, cách biệt vơi phía Bắc bởi các thành Gabaôn và Yêrusalem không thuộc Israel và tình trạng cô lập này là mầm mống cho sự ly khai sau này. Ngược lại cuộc toàn thắng trên Tanak đã đem về cho Israel cánh đồng Izrơel và nối liền nhà Yuse với các chi tộc phía Bắc. Nhưng sự thống nhất giữa các thành phần khác nhau ấy được bảo đảm trước tiên bởi sự thống chia cùng một lòng tin : tất cả thẩm phán là những kẻ tin nơi Yavê và đề thờ hòm bia ở Silô đã thành trung tâm qui tụ mọi nhóm. Mặt khác, các cuộc đấu tranh này rèn luyện nên tinh thần quốc gia và chuẩn bị cho giờ phút, trước một đe dọa chung, tất cả sẽ hợp lực lại, dưới thời Samuel.
                Sách thẩm phán dạy con cái Israel bài học này là, sự áp bức là hình phạt do lòng bất tín và sự chiến thắng là hậu quả của sự trở về với Thiên Chúa. Sách huấn ca, ca ngợi sự trung thành của Thẩm phán, Hc 46 11-12. Họ trình bày các thành công của họ như phần thưởng cho lòng tin của họ, họ thuộc về khối "đám mây nhân chứng" khuyến khích tín hữu bỏ tội lỗi và can đảm gắng chịu thử thách, Hr 11 32-34 12 1.
               
                SÁCH BÀ RÚT trong bản LXX, Vulg, và các bản dịch hiện đại, được đặt sau sách Thp. Trong T.K Hipri, Rut được đặc trong phần "các thư trước" như một trong năm cuốn sách được đọc trong các ngày lễ lớn. Rut được dùng trong lễ năm mươi. Mặc dù đề tài của Rut đưa về thời các thẩm phán, coi 1 1, nhưng sách không thuộc soạn tác theo tinh thần Thứ luật, mặc dù soạn tác này chạy dài từ Yôsua tới cuối các Vua.
                Đây là câu chuyện về bà Rut, người Moab, vợ một người ở Bêlem tới lập cư tại Moab. Sau khi chồng chết, bà đã trở về Yuđa với mẹ chồng là bà Noêmi và đã cưới Boaz, một người bà con của chồng, theo luật "anh em chồng". Con của hai người là Obeđ, sẽ là ông của Đavit.
                Một đoạn thêm vào, 4 18-22, trình bày một phổ hệ Đavít, song song với1 Ks 2 5-15.
                Người ta tranh luận rất nhiều về thời kỳ soạn tác sách này. Mọi thời từ Đavit, Salômon tới Nêhêmia được đưa ra làm giả thiết. Đây là một câu chuyện xây dựng, mục đích chỉ là vạch cho thấy lòng tin tưởng đặt nơi Thiên Chúa quan phòng và tinh thần phổ quát ấy là giáo huấn của trình thuật. Sự kiện Rut nhìn nhận là tổ mẫu của Đavit đã đem lại cho cuốn sách một giá trị đặc biệt và thánh Mt sẽ ghi tên Bà Rut trong gia phả của Đức Kitô, Mt 1 5.

PDFHero.com - Chuyển đổi PDF sang Word miễn phí