Sách » Tôn Giáo » Đạo Thiên Chúa » Kinh Thánh Cựu Ước

Tiểu dẫn vào Cựu ước-quy điển

                                       TIỂU DẪN VÀO CỰU ƯỚC
QUY ĐIỂN
 
          Trong Israel, rồi trong Hội thánh thời các tông đồ, có những thư tịch đã được sưu tập lại thành một Quy điển, tức là những văn thư được lấy làm qui luật cho đức tin và đời sống, bởi đã giữ lại lời mạc khải của Thiên Chúa :
          Đó là những sách được gọi là :
CỰU ƯỚC: Nghĩa là những sách thuộc giao ước cũ.
TÂN ƯỚC: Nghĩa là những sách thuộc giao ước mới. (xem phần tiểu dẫn vào
Tân Ước).
          Nhưng về Cựu Ước chúng ta phải nói đến hai quy điển :
          Quy điển Hipri (các sách viết bằng tiếng Hipri).
          Quy điển Hilạp (các sách hoặc dịch, hoặc viết bằng tiếng Hilạp).
I – CỰU ƯỚC THEO TIẾNG HIPRI
          Văn kiện thứ nhất cho chúng ta một số lược kê các sách bằng tiếng Hipri là Lời tựa của sách Huấn ca, do tay dịch giả (viết vào năm -132 trước kỷ nguyên): « Lề luật, các tiên tri và các thư trước khác kế theo, đã chuyển lại cho ta biết bao điều lớn lao ». Kiểu kê Sách thánh như vậy vẫn còn hiện hành giữa người Dothái. Và Tân Ước cũng dùng một kiểu kê sổ như thế (Lc 24 44, nhưng thay vì « các thư trước khác » thì nói đến sách tiêu biểu là Thánh vịnh).
-     
Lề luật hay Ngũ Kinh
Kinh Khởi nguyên (Kn) (Genesis)
Kinh Xuất hành (Xh) (Exodus)
Kinh Lêvi (Lv) (Leviticus)
Kinh Dân số (Ds) (Numeri)
Kinh Thứ luật (Tl) (Deuteronomium)
-     
Các tiên tri
Tiên tri trong Quy điển tiếng Hipri có nghĩa rộng và được chia ra:
Các tiên tri tiền gồm có :
          Sách Yôsua (Yôs) nói đến việc Israel chiếm Đất Hứa dưới quyền lãnh đạo của Yôsua.
          Sách Thẩm phán (Thp) (Judices), nói đến thời Israel ở Canaan, từ Yôsua cho đến khi lập vương quyền.
          Hai sách samuel (1-2S) (Samuel) nói đến vai trò của Samuel khi lập vương quyền, và truyện Saul và Đavit.
          Hai sách Các Vua (1-2V) (Reges), thuật lại chuyện Salômon, truyện các vua dòng họ Đavit ở Yuđa, và các vua ở Israel (tiếng này giới hạn trong nước phía Bắc gồm 10 chi tộc).
          Trong loạt sách này, loại văn lịch sử càng ngày càng đúng nghĩa hơn. Sách Các Vua được tổ chức theo trình tự niên biểu, và đối chiếu nhân vật và biến cố của hai nước Yuđa và Israel.
          Rồi đến những nhân vật mà ta thường dành cho biệt hiệu Tiên tri. Còn người Dothái lại gọi là :
          Các Tiên tri hậu
Ysaya (Ys), Yêrêmya (Yr), Êzêkiel (Ez).
12 tiên tri nhỏ: Hôsê (Hs), Yôel (Yô), Amos (Am), Abđya (Ab), Yôna (Yôn),
Mica (Mi), Nahum (Na), Habacuc (Ha), Sôphônya (So), Haggai (Hag), Zacarya (Za), Malaki (Ma).
          Loại sách này cựu trào, phần nhiều đã dựa trên những ký ức đồng thời của nhân vật chính, nhưng nhiều khi phải nhận là có tay người thời sau soạn thêm hay nhuận chính. Có những sưu tập sấm ngôn còn bỏ ngỏ mãi lâu sau thời các tiên tri.
          Loại sách Tiên tri tiền và hậu đối với đạo Dothái cũng có ích cách Quy điển, làm qui luật cho đạo, nhưng không cốt thiết bằng Torah (Ngũ kinh). Vào thời Chúa Yêsu, những nhóm như bè Sađốc và người Samari vẫn không công nhận các sách ấy làm qui luật cho đạo Yavê. Còn Tân Ước lại rất năng nói đến: « Lề luật và tiên tri » (Mt 5 12 11 13 Lc 16 16 Yn 1 45 Cv 13 15 …) và nhận là có uy tín như nhau.
- Các thư trước
          Loại sách này muộn thời hơn và phức tạp hơn Kinh thánh bằng tiếng Hipri kê thứ tự như sau :
          Thánh vịnh (Tv) (Psalmi), những bản kinh hát ở Đền thờ.
Yob (Yb), suy về phúc họa và lành dữ.
          Cách ngôn (Cn) (Proverbia), những châm ngôn của các hiền nhân Israel.
          Rut, một truyện đạo đức (lòng hiếu thảo của Rut, một nàng dâu) đã làm cho nàng trở nên bà tổ của hoàng tộc Yuđa. (Truyện này thường được đặt sau sách Thẩm phán theo Kinh thánh Hilạp).
Diệu ca (Dc) (Cantica canticorum), những bài thơ tình được chuyển nghĩa để hát lên nỗi hân hoan của Israel và Thiên Chúa Israel thờ đã được tái ngộ.
          G
iảng viên, hay Qohelet (Gv): Suy tư trên sự đời.
          Aica (Ai) (Lamentationes) (thường sắp sau sách Yêrêmya, theo Kinh thánh Hilạp).
          Esther (Eth), truyện điển hình về việc Israel thoát nạn.
Đaniel (Đn), có những đề tài này: Suy tư về lịch sử, khích lệ những người phải chịu khổ vì đạo Dothái năm 165 trước Kỷ nguyên, lời tiên tri về Nước Thiên Chúa đến.
          (Kinh thánh Hipri đặt Đaniel vào loạt « Thư trước, vì xuất hiện muộn. Còn Kinh thánh Hilạp đặt Đaniel vào loạt các Tiên tri vì nội dung. Quả thực sách này có giáo huấn quan trọng về Mêsia (Con Người) và về sự kẻ chết sống lại).
Ezra và Nêhêmya (Er, Nê), bản điều trần của hai nhà cải cách đạo Dothái vào
thế kỷ thứ 5 về sứ vụ của họ, cùng những hồ sơ liên hệ.
          Sách Ký sự (1-2 Ks) (Paralipomena), toát lược lịch sử từ khởi thủy nhân loại cho đến cuối thời Các Vua. (Kỳ thủy, ba sách Ký sự, Ezra và Nêhêmya là một toàn thư duy nhất, có lẽ do cùng một soạn giả).
          Loạt sách này lâu ngày không được xác định minh bạch. Lối năm 90 sau Kỷ nguyên, Hội đồng Dothái tại Jamnia, gồm những luật sĩ Biệt phái, có thái độ chống đối với bè Essêni và Kitô-giáo, đã ấn định Quy điển Hipri: Một sổ công khai gồm có 24 sách (hay 22 nếu liệt sách Rut chung với sách Thẩm phán. Và Ai ca với sách Yêrêmya).

PDFHero.com - Chuyển đổi PDF sang Word miễn phí