Sách » Tôn Giáo » Đạo Thiên Chúa » Kinh Thánh Cựu Ước

Thời Xuất hành khỏi Aicập

Thời Xuất hành khỏi Aicập
                Các tiên tri không xuất hiện như những người sáng lập tôn giáo. Điều họ nói
không phải là mới lạ. Trước họ, Israel đã biết đến mặc khải của Thiên Chúa trong lịch sử. Chặng nền tảng mà các tiên tri đã dựa vào là việc Thiên Chúa đã đưa Israel ra khỏi Aicập. Xuất hành Aicập đối với các tiên tri là một việc can thiệp của quyết liệt của Thiên Chúa hằng sống trong lịch sử đã qua và cái mốc vững chãi hướng dẫn mọi bàn luận về đường lối của Thiên Chúa đối với dân của Người.
                Về các biến cố xảy ra thời Xuất hành, chúng không có trình  thuật nào xấp sỉ đồng thời. Truyện được lưu lại bằng những truyền tụng có tính cách truyền kỳ. Nhưng đối với dân chủng học ngày nay, truyền kỳ cũng là nguồn tham khảo lịch sử rất đáng kể. Vì truyền kỳ là thể văn những ký ức về thời khai sáng các dân tộc thường mặc lấy. Những thời kỳ trong đó một văn minh, hay một trật tự xã hội mới, khai diễn bắt đầu tự những giao động khó xác định tiếp theo sau những cuộc di dân lớn. Trong những thời ấy, lịch sử ở vào  thế động. Những đòi hỏi của thời thế làm xuất thế những bậc anh tài, những thủ lĩnh lỗi lạc, làm nên những huân công nói được là siêu phàm. Các sử gia thường sống và so sánh những ngày đầu của Israel  và Môsê với những năm đầu của Hồi Giáo và Môhamet. Trong những trường hợp ấy, người ta không nghĩ đến viết sử, nhưng các việc xảy ra in sâu vào ký ức dân tộc và chuyển lại hậu thế bằng truyền tụng. Thời đầu của Israel đây kéo dài từ Xuất hành cho đến hết thời các thẩm phán: Thời oanh liệt của Israel đi vào lịch sử. Thời này dung mạo nổi bật là Môsê.
                Những sự kiện bên ngoài có thể nói sơ lược thế này. Hình như có ít bộ lạc, sau này sẽ làm thành Israel, đã đến cư ngụ bên ngoài Aicập, như nhiều dân du mục văn kiện Aicập còn thuật lại, để sống độ nhờ, nhân thời khó sinh sống trong xa mạc. Dân du mục chuộng tự do, họ đã quen vẫy vùng trong xa mạc. Vậy những người Hipri này vào một thời có chinh chiến, đã bị quền bính Aicập biên thùy sử dụng làm nô dịch. Tính tình phóng khoáng của họ không thể chịu được áp bức, và họ đã rũ bỏ ách nô lệ, mà rong vào xa mặc, sống lại đời du mục. Họ đã có quả cảm làm thế bởi được một người cầm đầu tài cán hướng dẫn và đem họ vào xa mạc. Trong xa mạc, người ấy đã làm cho họ chấp nhận một tổ chức sơ lược về luật lệ và tôn giáo, nhờ đó họ đã có được một sinh hoạt chung tạm tạm, dẫn họ dần dần đến ý thức đoàn kết chính trị, manh nha cho việc kết thành dân tộc sau này. Được các kinh nghiệm ấy đào luyện và xiết chặt nội bộ hơn, họ vào đất Canaan, tức là Phalêtin ngày nay và choáng lấy đất đai từ những vùng ít dân cư, rồi lấn dần các nhóm dân trong xứ.
                Tất cả lịch sử thời này quây quần xung quanh một dung mạo, Môsê. Lấy các tiên tri chúng ta biết rõ thời sau mà so sánh, ta có thể nhận ra được nơi ông, một vị tiên tri lớn, theo một mẫu cựu trào. Cũng như Ysaya và các vị khác, ông đã được Thiên Chúa kêu gọi. Trong khi ông còn đang chăn cừu, ông đã được nghe tiếng gọi giữa một ngọn lửa bốc cháy :
       "Cởi dép khỏi chân đi! Vì chỗ ngươi đứng là thánh địa đó!" và Môsê che mặt đi, vì ông sợ không giám nhìn Thần Linh. Yavê phán: "Ta thấy rõ cảnh khốn đốn của dân Ta ở bên Aicập, và Ta đã nghe tiếng chúng kêu lên trước mặt bọn bất công, quả Ta đã biết các nỗi đau đớn của chúng… Vậy bây giờ, ngươi hãy đi!  ta sai ngươi đến với Pharaô. Ngươi hãy đen dân Ta, con cái Israel, ra khỏi Aicập" ( Xh 3  1-10 ).
                Môsê đã muốn cưỡng lại, nhưng sau cùng ông đã chịu lấy sứ mạng và lịch sử bắt đầu diễn theo một hướng mới.
                Ngang qua trình thuật có vẻ truyền ký ấy, ta đọc ra được một kinh nghiệm thẳm sâu của con người, cũng như trong đoạn trích lục trên kia về Ysaya: Ýù thức lạ lùng về bí nhiệâm và uy quyền của Thiên Chúa, con người rụt rè kinh sợ bởi sự tao phùng kỳ diệu ấy và sự tùng phục cuối cùng trước lệch truyền của Thiên Chúa. Thiên triệu, một kinh nghiệm độc đáo của một cá nhân, nhưng liên lạc trực tiếp với những nhu cầu và sứ mạng một dân tộc. Chính do lời Thiên Chúa, ban xuống cho một người, mà toàn dân được hứng khởi lăn xả vào cuộc phiêu lưu. Chính nhờ bởi Thiên Chúa quan phòng mà họ đã ngang qua khúc biển vô sự, thoát khỏi binh đội biên thùy Aicập. Luật lệ Môsê đã làm cho dân chịu lấy là những khoản của Giao Ước, do đó Israel trở thành dân của Thần linh họ thờ. Tất cả sự việc được doãn lại như một hành động của Thiên Chúa trong lịch sử. Bởi các biến cố đã được hiểu như thế, và các nước Israel và Yuđa sau này phát xuất từ việc các bộ lạc Israel chiếm được Phalệâtin đã sống trong Giao Ước Môsê, có Yavê làm như tôn chủ, nên các nước ấy đã có thể làm môi trường cho giáo huấn của các tiên tri  về mặc khải của Thiên Chúa trong lịch sử.

PDFHero.com - Chuyển đổi PDF sang Word miễn phí