Sách » Y Học - Sức Khỏe » Kiến thức nhãn khoa

Một số điều cần biết để bảo vệ mắt

Người xưa có câu: “Giàu hai con mắt, khó hai bàn tay” hay còn ví “ đôi mắt- cửa sổ tâm hồn”... để nói lên tầm quan trọng của con mắt trong cuộc sống, sinh hoạt của con người. Mắt hay còn gọi là cơ quan thị giác ngoài chức năng thẩm mỹ còn có một chức năng quan trọng khác là tiếp nhận hình ảnh giúp con người nhận thức thế giới bên ngoài. Nhờ đôi mắt, người ta có thể đi lại, sinh hoạt được dễ dàng. Có thể xem thính giác và thị giác là hai cơ quan quan trọng nhất giúp con người tiếp nhận tri thức một cách dễ dàng. Mắt giúp con người có thể nhận thức được các mối nguy hiểm từ xa, trước khi sờ thấy, nghe thấy hoặc thậm chí ... ngửi thấy. Nhờ có mắt, người ta có thể biết được hình dạng của đồ vật, ước lượng được kích thước và một số tính chất của đồ vật trước khi sờ tay vào đồ vật.

Để đảm bảo nhìn được tốt, không những mắt phải bình thường mà các bộ phận xung quanh mắt như mi mắt, các cơ vận nhãn, hệ thống đường lệ và các tuyến lệ, hốc mắt (thành xương hốc mắt và các tổ chức đệm xung quanh mắt), thần kinh mắt và não bộ phải bình thường. Ví như: khi bệnh nhân bị sụp mi, che lấp một phần hoặc toàn bộ diện đồng tử sẽ gây cản trở nhìn và mắt bị sụp mi cũng có thể bị giảm thị lực. Hoặc khi bị lác (bệnh do rối loạn hoặc tổn thương cơ vận nhãn), đặc biệt là các bệnh lác ở trẻ em nếu không được điều trị kịp thời sẽ dẫn đến nhược thị hoặc mất thị giác 2 mắt (nghĩa là khả năng hoạt động phối hợp của 2 mắt). Khi bị khô mắt (không đủ lượng nước mắt cần thiết) sẽ dẫn đến tổn thương kết giác mạc và cũng gây giảm thị lực…

Có rất nhiều yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến mắt và khả năng hoạt động của mắt. Trước tiên phải kể đến yếu tố dinh dưỡng, ví dụ thiếu vitamin A có thể dẫn đến bệnh khô mắt gây loét nhuyễn giác mạc và gây mù loà. Tiếp đến, việc giữ vệ sinh mắt không đúng hoặc các hoạt động như học tập, đọc sách nơi không đủ ánh sáng, khoảng cách từ mắt đến sách đọc không đúng, làm việc nhiều với máy vi tính, xem tivi nhiều… sẽ làm cho mắt mỏi mệt vì phải hoạt động nhiều, gây rối loạn điều tiết và có thể gây ra các tật khúc xạ như cận thị, loạn thị... Việc dùng thuốc không đúng cũng rất dễ gây ra các tổn thương cho mắt. Một số thuốc điều trị của mắt nhưng cũng có khả năng làm cho bệnh của mắt trầm trọng thêm và khó chữa hơn nếu sử dụng không đúng chỉ định. Ví dụ các chế phẩm có chứa corticoid mà đang được bán rất phổ biến trên thị trường như Dexaclor, polydexa có tác dụng chống viêm, giảm dị ứng nhưng nếu dùng kéo dài có thể gây bệnh glôcôm do corticoid (thiên đầu thống), đục thuỷ tinh thể và có thể dẫn đến mù loà hoặc bị viêm loét giác mạc, đặc biệt các viêm loét giác mạc do nấm mà dùng các chế phẩm này sẽ làm cho bệnh nặng hơn, khó điều trị và dễ xảy ra các biến chứng hơn. Việc tiếp xúc với tia cực tím thường xuyên (thường gặp ở những người phải làm việc nhiều dưới ánh sáng mặt trời) cũng thúc đẩy nhanh quá trình đục thuỷ tinh thể và gây ra một số tổn thương ở đáy mắt. Nhiều bệnh toàn thân khác cũng ảnh hưởng đến mắt như: bệnh cao huyết áp, bệnh đái tháo đường, khối u não, bệnh xơ cứng từng mảng..đều có thể dẫn đến mù loà.

Để đảm bảo vệ sinh cho mắt và gĩư cho mắt luôn trong sáng, chúng ta cần đảm bảo một chế độ ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng và các vi chất cần thiết, đeo kính bảo hộ khi lao động trong các môi trường đặc biệt. Ngồi học đúng tư thế, đủ ánh sáng. Hoạt động mắt một cách điều độ, hạn chế tiếp xúc với màn hình vi tính, tivi quá lâu. Khi đi đường nên đeo kính để hạn chế gió bụi . Khi bị bụi bay vào mắt không nên dùng tay để dụi, tránh gây xước giác mạc mà nên tự rửa mắt bằng cách úp mắt vào một cốc nước sạch và chớp mắt nhiều lần. Khi có các bất thường về mắt thì phải đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay và dùng thuốc theo đơn, không tuỳ tiện tra các thuốc mắt mà không có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt, kể cả các thuốc bổ mắt hay sát khuẩn mắt. Bản thân các thuốc bổ mắt nếu dùng liên tục và kéo dài cũng có thể có một số tác dụng phụ như chán ăn, buồn nôn, ỉa chảy. Các thuốc tra sát khuẩn mắt đều phải chứa chất bảo quản cũng có thể gây tổn hại biểu mô giác mạc, gây dị ứng…

Tóm lại, đôi mắt là bộ phận khá nhạy cảm, phải có kiến thức nhất định và cần được chăm sóc, bảo vệ thường xuyên. Các bệnh về mắt rất phức tạp và có nguy cơ gây mù loà cao. Khi phát hiện có các dấu hiệu bất thường ở mắt cần khám và điều trị kịp thời ở tại các cơ sở nhãn khoa.