Sách » Y Học - Sức Khỏe » Kiến thức nhãn khoa

Màng ối được sử dụng trong nhãn khoa như thế nào?

resize_of_resize_of_resize_of_resize_of_hinh_anh_cau_truc_mo_hoc_cua_mang_oi_x2000_lan_4.jpg

Vào những năm đầu của thế kỷ XXI, các nhà nhãn khoa đã nuôi cấy thành công tế bào nguồn của biểu mô bề mặt nhãn cầu trên màng ối và giúp cho việc điều trị các rối loạn bề mặt nhãn cầu.Màng ối lần đầu tiên được De Rhoth sử dụng trong nhãn khoa vào năm 1940. Sau đó, đến những năm 1990, phẫu thuật ghép màng ối được nhiều nhà nhãn khoa nổi tiếng ở Mỹ, Nhật, Pháp, Thái lan, Singapor thực hiện thành công và phẫu thuật này được coi như một mũi nhọn trong việc điều trị các rối loạn thuộc bề mặt nhãn cầu.

Màng ối là một trong ba màng cấu tạo nên màng rau thai (Màng nuôi, màng đệm, màng ối). Màng ối là màng trong cùng tiếp xúc với buồng ối của thai nhi, có tính chất mềm mại, trong suốt, không có mạch máu, dai và có tính đàn hồi. Cấu trúc của màng ối gồm có: Lớp tế bào biểu mô, màng đáy và tổ chức liên kết. Người ta thấy rõ ràng cấu trúc của màng ối gần giống với cấu trúc của kết mạc và đặc biệt hơn nữa Collagen IV, laminin cấu tạo nên màng đáy của màng ối cũng có trong thành phần cấu trúc của giác mạc. Cũng không kém phần quan trọng, màng ối tươi còn chứa các yếu tố sinh học đóng góp vào quá trình phát triển của tế bào biểu mô kết mạc và giác mạc, như các cytokin chống viêm, yếu tố ức chế chuyển dạng nguyên bào xơ, yếu tố phát triển tổ chức (EGF, KGF, NGF, chất P). Nhiều tác giả đã chứng minh rằng các yếu tố này chỉ còn tồn tại 50% trên màng ối bảo quản, do đó tốt nhất là dùng màng ối tươi. Màng ối hoạt động theo ba cơ chế chính:

  1. Nguyên liệu thay thế kết mạc
  2. Hỗ trợ cho quá trình biểu mô hoá của bề mặt nhãn cầu
  3. Ức chế quá trình viêm và tăng sinh xơ trên bề mặt nhãn cầu

Về kỹ thuật ghép màng ối có hai loại chính: Ghép màng ối 1 lớp và ghép màng ối nhiều lớp. Tuỳ theo bệnh lý của bề mặt nhãn cầu sẽ sử dụng kỹ thuật thích hợp.

Từ những đặc tính và cơ chế hoạt động của màng ối đã được nêu trên, các nhà nhãn khoa đã sử dụng màng ối sửa chữa bề mặt kết mạc, giác mạc.

Đối với giác mạc, phương pháp ghép màng ối được chỉ định trong các bệnh lý như suy giảm tế bào nguồn một phần hoặc toàn bộ, loét giác mạc khó biểu mô hoá, thủng giác mạc, các bệnh lý giác mạc gây nên bọng biểu mô giác mạc.

Đối với kết mạc, ghép màng ối được chỉ định trong các trường hợp như mộng tái phát, khối u của kết giác mạc, các trường hợp dính mi cầu, cạn cùng đồ do nhiều bệnh lý khác nhau của bề mặt nhãn cầu

Với khả năng màng ối có thể thay thế kết mạc và có vai trò như màng sinh học bảo vệ bề mặt nhãn cầu, phương pháp ghép màng ối còn được chỉ định trong các trường hợp như bỏng hoá chất độ IV ở giai đoạn cấp tính, hội chứng Stevens-Johnson, thoái hoá giác mạc dải băng, sửa chữa sẹo bọng xấu sau phẫu thuật lỗ rò điều trị  glôcôm.

Ths. Bs. Vũ Tuệ Khanh

Khoa Kết – Giác mạc, BV Mắt T.Ư