Sách » Văn Học Trong Nước » Kho tàng lục bát dân gian

Những bài ca dao than thân, chống áp bức

     Từ nay tôi cạch đến già,
Tôi chẳng dám cấy ruộng bà nữa đâu!
     Ruộng bà vừa xấu vừa sâu,
Vừa bé hạt gạo vừa lâu đồng tiền,
    Tôi về cấy ruộng quan điền,
Bát gạo đã lớn, quan tiền trao tay.

*

     Trời mưa cho ướt lá khoai,
Công anh làm rể đã hai năm ròng.
    Nhà em lắm ruộng ngoài đồng,
Bắt anh tát nước cực lòng anh thay.
    Tháng chín mưa bụi, gió may,
Cất lấy gàu nước, hai tay rụng rời.

*

Cái cò mày đi ăn đêm,
    Ðậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao.
         - Ông ơi, ông vớt tôi nao,
    Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng.
           Có xáo thì xáo nước trong,
    Chớ xáo nước đục, đau lòng cò con.

*

Cái cò là cái cò vàng,
Mẹ đi đắp đàng, con ở với ai?
Con ở với bà, bà không có vú,
Con ở với chú, chú là đàn ông.

*

Tốt đẹp là chị hàng hoa,
Tuy rằng thơm ngát, cửa nhà sạch không.
Ngày ngày đi hái hoa hồng,
Chiều chiều ra ngõ cầu Ðông ăn quà.
Bao giờ chợ lớn hết hoa,
Ðồng Xuân hết chuối thì hoa hết tiền.

*

Tham giàu đã thấy giàu chưa?
Vừa ăn vừa khóc như mưa tháng hè.

*

Một ngày hai bữa cơm đèn,
Lấy gì má phấn răng đen, hỡi chàng!

*

Ngày nào trời nắng chang chang,
Mẹ con kiếm củi, đốt than no lòng.
Trời làm một trận mênh mông,
Mẹ con nhịn đói nằm không ba ngày.

*

Cấy lúa, lúa trở ra năn,             
    Kẻ trộm gặt mất, con ăn bằng gì?
            Con ăn lộc sắn, lộc si,
    Con ăn bằng gì cho đến tháng năm?

*

Thấy anh em cũng muốn theo,
    Em sợ anh nghèo, anh bán em đi.
           Lấy anh em biết ăn gì?
    Lộc sắn thì chát, lộc si thì già.
           Lấy anh không cửa, không nhà,
    Không cha không mẹ, biết là cậy ai.

*

Thân ai khổ như thân con rùa,
    Xuống sông đội đá, lên chùa đội bia.
            Thân ai khổ như thân anh kia,
    Ngày đi cuốc bãi tối, về nằm suông.

*

Cái cò là cái cò con,
     Mẹ đi xúc tép, để con ở nhà.
            Mẹ đi một quãng đồng xa,
    Mẹ sà chân xuống, phải mà con lươn.
           Ông kia có chiếc thuyền nan,
    Chở vào ao rậm, xem lươn bắt cò...
          Ông kia chống gậy lò dò,
    Con lươn tụt xuống, con cò bay lên...

  *

Nước non lận đận một mình,
    Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.
            Ai làm cho bể kia đầy,
     Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?

*

Cái cò, cái vạc, cái nông
Cùng ăn một đồng, nói chuyện giăng ca
Muối kia đổ ruột con gà,
Mẹ mình chẳng xót bằng ta xót mình!

*

Con cò chết rủ trên cây,
Bồ cu mở lịch xem ngày làm ma.
Cà cuống uống rượu la đà,
Bao nhiêu cóc nhái nhảy ra chia phần.
Chào mào thì đánh trống quân,
Chim chích mặc quần vác mỏ đi rao...

*

Cái cò chết tối hôm qua,
Có hai hạt gạo vơí ba đồng tiền.
Một đồng thuê trống, thuê kèn,
Một đồng mua mỡ đốt đèn thờ vong.
Một đồng mua mớ rau răm.
Ðem về thái nhỏ thờ vong con cò.