Sách » Tôn Giáo » Đạo Thiên Chúa » Giáo lý Công giáo

Một Số Vấn Đề Luân Lý - Bài 01: Con người bạn là ai?

Ngắm tầng trời tay Chúa sáng tạo,
muôn trăng sao Chúa đã an bài
Thì con người là chi mà Chúa cần nhớ đến,
phàm nhân là gì mà Chúa phải bận tâm ?
Chúa cho con người chẳng thua kém thần linh là mấy,
ban danh dự làm mũ triều thiên,
cho làm chủ công trình tay Chúa sáng tạo,
đặt muôn loài muôn sự dưới chân .
(Tv 8, 4-7)

          Nhiều thánh vịnh ngất ngây trước sự cao cả và huyền nhiệm con người. Vậy mà con người được ví như là một hơi thở. Thiên Chúa nhớ con người và lo lắng cho nó (Tv 99, 4-6 ; Tv 144, 3-4 ; G 7, 16-17). Hơi thở, hơi nước đọng lại không lưu một vết tích nào. Đó là biểu tượng của sự mỏng dòn và nhẹ tênh của nhân loại.

          Con người chỉ là một cái bóng. Nó chịu tác động của thời gian, tháng ngày của nó vắn vỏi (G 14, 1-5). Nó giống như cây cỏ sớm nở, tối tàn và khô héo (Tv 90, 4-6 ; Is 40, 6-8).

          Thế nhưng Thiên Chúa đã làm cho con người thành thụ tạo cao cấp nhất của công trình tạo dựng.

Vậy con ngưởi là gì ? Mọi người luôn tự đặt ra các câu hỏi : Tôi là ai ? Đâu là ý nghĩa và mục đích của sự hiện hữu ? Sống là gì ? Sự thiện là gì và tại sao có sự ác ? Tại sao đau khổ và chết ? Đâu là con đường đưa đến hạnh phúc thật ? v.v …

Các câu hỏi này luôn gợi ra biết bao suy tư :

Ngày nay hơn bao giờ, các lời giải đáp rất khác nhau thậm chí trái ngược nhau. Vài câu trả lời định nghĩa con người một cách lạc quan và lý tưỡng, coi con người như một hữu thể hoàn toàn tự lập và phải tự quyết định lấy vận mạng của mình. Thế là con người thường tự coi mình như một thực thể tối cao. Con người nghĩ mình phải thoát khỏi mọi sự lệ thuộc và tự mình hoàn thiện lấy chính mình (J.P Sartre và hiện sinh chủ nghĩa)

Các câu giải đáp khác đưa ra một hình ảnh duy vật về con người, hoàn toàn thiếu tính huyền nhiệm: một cá nhân của nhu cầu hơn là khát vọng. Điều đó cũng muốn nói lên rằng con người không có khả năng hiện hữu thật, căn bản là phiền muộn và hậu quả là con người thật sự cần phải được phục hồi. Mọi hình thức ủi an, xoa dịu đều là lời hứa rổng tuếch. Đởi sống cá nhân giảm thiểu chỉ còn cảm nhận của giác quan khá hời hợt.

Quan niệm về con người của học thuyết Mác-xít hiện có ảnh hưởng lớn : vừa là sản phẩm của xã hội, vừa là người sản xuất phục vụ nhu cầu của xã hội, con người chỉ có giá trị tuỳ theo lợi ích xã hội.

Tất cả những giải đáp trên bao gồm các quan sát từng phần chắc chắn là đúng. Nhưng đó chỉ là phiến diện ! Không thể đóng khung huyền nhiệm trong một lời giải đáp cứng ngắt. Đáng lo hơn là sự kiện ngày nay nhiều người không buồn đặt câu hỏi căn tính về ơn gọi của mình nữa. Họ thích bỏ mặc vấn đề và sống mà không cần suy nghĩ. Có biết bao lời giải đáp lệch hướng lan đi trên truyền thông.

Chúng ta đang sống trong một tình huống vỡ mộng và hoài nghi. Chính nó là hình thức của cuộc khủng hoảng sâu sắc nhất của con người hiện nay. Thật vậy con người khác với mọi sinh vật ở chỗ nó có khả năng tự đặt câu hỏi về chính mình và là một huyền nhiệm đối với bản thân. Tất cả mọi giải đáp về huyền nhiệm con người, cho dù có phong phú và sâu sắc đến đâu đi nữa, thì vẫn là vụn vặt bao lâu những giải đáp đó không hiểu con người khởi từ cội nguồn sâu thẳm và cùng đích của nó, khởi từ sự vô tận của Thiên Chúa.

Kinh thánh cho ta lời giải. Theo trình thuật tạo dựng, con người được tạo nên theo hình ảnh của Thiên Chúa. Chúa phán: “ Chúng ta hãy làm ra con người theo hình ảnh chúng ta, giống như chúng ta, để con người làm chủ cá biển, chim trời, gia súc, dã thú, tất cả mặt đất và mọi giống bò dưới đất. Thiên Chúa sáng tạo con người theo hình ảnh mình. Thiên Chúa sáng tạo con người có nam có nữ ” . (St 1, 26-27). Cái nhìn này về con người được khai triển trong toàn bộ Kinh thánh và được lấy lại trong bối cảnh mới của Tân ước.

Đức Gioan Phaolô II đã nói : “Đoạn văn này là nền tảng vững chắc của khoa nhân chủng học Kitô giáo. Con người là đỉnh cao của trật tự tạo dựng trong thế giơíi hữu hình. Giống người xuất hiện vào lúc người nam và người nữ được mời gọi hiện hữu, đội triều thiên của công trình tạo dựng. Cả hai là hữu thể người, nam và nữ đồng hàng với nhau, được tạo nên theo hình ảnh của Thiên Chúa” – (Phẩm giá phụ nữ số 6)

Được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, con người tìm thấy sự cao cả và phẩm giá của mình trong giao ước với Thiên Chúa, trong sự kết hợp với Người và trong ân ban vô vụ lợi là chính mình. Từ nguyên thủy đã ghi khắc nơi con người lời mời gọi đi đến tình yêu và hiệp thông (Gaudium et Spes số 12)

Ngôi lời Thiên Chúa mặc lấy xác phàm đến biểu lộ cho ta biết phẩm giá của con người, “Trong Đức Kitô, Người đã chọn ta trước cả khi tạo thành vũ trụ, để trước thánh nhan Người, ta trở nên tinh tuyền, thánh thiện, nhờ tình thương của Người. Theo ý muốn và lòng nhân ái của Người, Người đã tiền định cho ta làm nghĩa tử nhờ Đức Giêsu Kitô, để ta hằng ngợi khen ân sủng rạng ngời, ân sủng Người ban tặng cho ta trong Thành Tử yêu dấu”. (Ep 1, 4-6) 

Chúa Kitô nói cho chúng ta về con người. Vì Ngài là con người, Ngài chỉ cho chúng ta biết con người là ai : là lời ngợi khen, là quà tặng, là tình yêu.

Tràn ngập niềm vui Thánh Thần, Chúa Giêsu cầu nguyện với Chúa Cha : “ Lạy Cha là Chúa tể trời đất, con xin ngợi khen Cha, vì cha đã giấu kín không cho những bậc khôn ngoan thông thái biết những điều này, nhưng lại mặc khải cho những người bé mọn. Vâng, lạy Cha, vì đó là điều đẹp ý Cha.” (Lc 10, 21). Ngài hiến mình cho Cha : “ Lạy Cha, con xin phó thác linh hồn trong tay Cha ” (Lc 23, 46)

Nếu con người muốn hiểu đến tận cùng bản chất của mình, thì không được bằng lòng với những điều phiến diện, hời hợt bề ngoài, nhưng nó phải tiến đến gần Chúa Kitô – mang theo nỗi lo âu, khắc khoải cùng với sự yếu đuối và tội lỗi, sự sống và cái chết của mình. Con người phải đi vào trong Chúa Kitô với toàn bộ bản chất của mình, phải đón nhận và đồng hoá với thực tại nhập thể và cứu chuộc để tìm lại được chính mình (Đức Gioan Phaolô II)

CÂU HỎI BÀI SỐ 1

1. Bài học giới thiệu cho bạn một cái nhìn về con người. Nếu phải nói về các khía cạnh của con người. Bạn thích nói về khía cạnh nào ? (mạnh mẽ - yếu đuối - bụi đất hay thiêng liêng …)

2. Con người được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa. Vậy chúng ta có bổn phận gì Đối với Chúa và đối với nhau ?