Sách » Tôn Giáo » Đạo Thiên Chúa » Giáo lý Công giáo

Bài 12: Thư gửi tín hữu Êphêsô – phần 1

“Thiên Chúa Cha ….cho ta được biết thiên ý nhiệm mầu: đó là đưa thời gian tới hồi viên mãn là quy tụ muôn loài trong trời đất dưới quyền một thủ lãnh là Đức Giêsu Kitô”

                                                                               ( Ep 1,9-10)

I.Thư Ê-phê-sô được gửi cho ai?

Địa chỉ của thư này đặt ra nhiều vấn đề. Một số bản chép tay – nhưng không trước thế kỷ IV - khẳng định gửi cho Êphêsô trong khi những bản khác thì không có.

Vì thế, duờng như thư này không phải được gửi trực tiếp cho cộng đoàn Êphêsô nơi Phaolô đã sống hơn 2 năm (Cv 19). Thành phố cũ thời kỳ Hi Lạp hóa đã trở thành thủ đô của vùng La Mã châu Á sau khi đoạt chỗ của Pergame.

Khác với các thư khác của Phaolô, không có gì trong thư này ám chỉ hoàn cảnh đặc biệt của một cộng đoàn và các vấn đề riêng tư của nó. Tuy nhiên, nội dung Á châu thì không có gì để nghi ngờ. Ngày nay, dường như người ta cũng chậm rãi trong việc công nhận đây là một thư luân lưu chuyển từ cộng đoàn này đến cộng đoàn khác.

Có những mối liên quan rõ rệt giữa các thư của Thánh Phaolô với thư Êphêsô về các đề tài bàn cải cũng như về văn phong: ví dụ như ý định của Thiên Chúa hoàn tất nơi Đức Giêsu Kitô, Giáo hội được xem như dân Thiên Chúa và Thân Mình Đức Kitô. Vì thế, người ta gắn kết thư này vào môi trường của Phaolô nếu không phải là chính Phaolô.

II. Thư này cho ta điều gì riêng biệt?

Thư này thường được coi như thư Phaolô viết lúc bị cầm tù ở Rôma, cùng với các thư Philípphê, Colôsê và Philêmôn.

Trong các thư trên, chất thần học Phaolô thêm phong phú: điều mà trong thư Rôma và Galát gọi là “công chính bởi đức tin” nay trở thành “cứu độ bởi đức tin”; và sự cứu độ trong các chương lớn (Rm; 1 và 2 Cr, Gl) là một thực tại sẽ đến mà Thiên Chúa ban cho trong thời kỳ viên mãn, ở đây, sự viên mãn này coi như đã hoàn tất ngay thời bây giờ. Đế tài này đuợc trình bày nhiều nhất trong thư Côlôsê và Êphêsô. Hai thư này có nhiều điểm tương đồng làm cho người ta phải tự hỏi có phải một trong hai thư là nguồn gốc của thư kia hay cả hai thư được viết ra gần như cùng lúc.

Tuy nhiên, thư Êphêsô trình bày một học thuyết hoàn chỉnh hơn. Đây là thư cho ta một nội dung kết hợp chặt chẻ nhất; nó trình bày một tổng hợp tín lý mà tầm quan trọng có thể so sánh với nội dung thư Rôma.

-------------------------------------------------------------------------------

Dàn bài thư gửi tín hữu Êphêsô

Địa chỉ (1,1-2)

I.                 Phần học thuyết : Ý định của Thiên Chúa triển khai trong Giáo hội (1,3-3,21)

·      phép lành (1,3-14)

·      sự phong phú của ân huệ Thiên Chúa nơi người tin (1,15 – 2,10)

·      sự hòa giải giữa người Do thái và dân ngoại, giữa chính họ và với Thiên Chúa (2,11-22)

·      mặc khải Mầu nhiệm và Sứ vụ hoàn vũ của Phaolô (3,1-13)

·      lời chuyển cầu và vịnh tụng ca cuối cùng (3,1 ; 14,21)

II.             Phần khuyên nhủ : (4,1-6, 20)

·      Kêu gọi hiệp nhất trong đức tin và đức ái (4,1-16)

·      Áp dụng đặc biệt cho sự trở lại ở mức độ cá nhân (4,25 – 5,7)

·      Các quan hệ xã hội (5,8-20)

·      Luân lý gia đình và trong nhà (5,21 – 6,9)

·      Cuộc chiến đấu thiêng liêng nhờ lời loan báo của Thiên Chúa (6,10-20)

Tin tức cá nhân và lời chào cuối thư (6,21-24)

-----------------------------------------------------------------------------------

III. Phân tích thư : phần Học thuyết (1,3 – 3,21)

Thư được chia ra thành hai phần bằng nhau và rất dễ phân biệt. Như những thư khác, nó mở ra cho một địa chỉ, không theo sau bằng một lời cầu nguyện tạ ơn, nhưng lại là một lời chúc lành dài như muốn cô đọng lại toàn lá thư, đề cập sớm nội dung đi theo sau, hay nói cách khác, giải thích “phép lành thiêng liêng” do Cha ban cho. Nó bao gồm:

·      kêu gọi người được tuyển chọn vào đời sống của Thiên Chúa (1,4)]

·      cách thức chọn lựa cho sự thánh thiện này: nhận làm nghĩa tử Thiên Chúa (1,5)

·      công cuộc cứu độ lịch sử của Đức Kitô qua cây thập tự (1,6-8)

·      mặc khải mầu nhiệm= thâu tóm mọi sự trong Đức Kitô (1,9-10)

·      tuyển lựa dân Israel (1,11-12)

·      kêu gọi và sự trở lại của dân ngoại (1,13-14)

Các lời chúc lành này đuợc ngắt quãng bằng điệp khúc “để ngợi khen vinh quang Thiên Chúa”

1.    Mầu nhiệm

Mầu nhiệm mà thư nhắc đến, với ý nghĩa “mặc khải”, “sung mãn”, “viên mãn” đã gây chú ý cho các nhà chú giải. Một vài vị đã thấy ở đây dấu tích của thuyết ngộ đạo, tiêu cực hoặc tích cực. Trong thực tế, nếu có một ảnh hưởng tiền-ngộ đạo, thì vẫn còn có sự sửa chữa kịch liệt.

Chữ “mầu nhiệm” nhắm vào Đức Kitô và bao hàm những ý nghĩa chính xác về Giáo hội. Nó vượt khỏi ý nghĩa đã được biết đến là ơn cứu độ cánh chung của Thiên Chúa mở ra trong Đức Kitô, để chỉ ra rằng ơn cứu độ này hoàn tất nơi Đức Kitô như vị thủ lãnh của vũ trụ và qua đó mà Đức Kitô được nhận biết. (1,9-10)

Bản thân vị tông đồ đóng một vai trò quan trọng trong sự truyền đạt, người đã được “ủy thác, nhờ ân sủng đặc biệt Thiên Chúa ban cho tôi... ân sủng để rao giảng cho dân ngoại Tin mừng về sự phong phú khôn lường của Đức Kitô và để soi sáng cho mọi người thấy đâu là mầu nhiệm Thiên Chúa đã an bài” (3,3-12)

Vị tông đồ loan báo dân ngoại được kêu gọi chia sẻ ơn cứu độ với người Do thái : cả hai trở nên chi thể của cùng một Thân Thể. Đó là “sự phong phú khôn lường của Đức Kitô.” Và toàn thể vũ trụ biết đuợc sự “khôn ngoan thiên hình vạn trạng của Thiên Chúa” (3,10)

Chữ “ mầu nhiệm” là chữ “kế hoạch” theo nghĩa thần học. Kế hoạch cứu độ vạch ra cách thức mà ơn cứu độ sẽ thực hiện và phát triển.

Tất cả những điều đó đang làm và sẽ làm trong Đức Kitô: kitô học của thư rất quan trọng để hiểu Giáo hội học. Đức Kitô và Giáo hội kết hợp với nhau rất mật thiết.

2.    Giáo hội, Thân Thể và Viên Mãn của Đức Kitô

“Trước kia anh em là những người ở xa, nhưng nay, trong Đức Giêsu Kitô, nhờ máu Đức Kitô đổ ra, anh em đã trở nên những người ở gần. Thật vậy, chính người là bình an của chúng ta; Người đã liên kết đôi bên, dân Do Thái và dân ngoại, thành một :Người đã hy sinh thân mình để phá đổ bức tường ngăn cách là sự thù ghét” (2,13-14)

Trong Đức Kitô, sự phá bỏ mọi khác biệt cho phép sự thống nhất giữa Israel và dân ngoại. Đức Kitô đã trả giá bằng chính mạng sống mình, giá của sự bình an để cho  sự Bình an được triển nở. Người chính là sự Bình an. Từ nay trở đi, trong Đức Kitô, ai đã chết thì lấy lại sự sống: mọi người được hưởng nhờ ơn này – “chính do ân sủng và lòng tin mà anh em được cứu độ: đây không phải bởi sức anh em, mà là một ân huệ của Thiên Chúa” (2,8) – Ân huệ của Thiên Chúa giàu lòng thương xót. Mọi người được trao ban sự sống với Đức Kitô và ngay bây giờ chúng ta đã được sống lại và đuợc vinh quang với Người (2,1-10)

Như vậy, ơn cứu độ, sự sống với Đức Kitô đã là một thực tại cho dù thực tại này đang trên đường hoàn tất. “ Giáo hội đã là Thân Thể của Người, là sự viên mãn của Người, Đấng làm cho tất cả được viên mãn” (1,22-23) và cùng lúc, Giáo Hội này phải tìm ra hết mọi chiều kích của mình nhờ sự lớn mạnh của Thân Mình cho tới khi Đức Kitô là Tất cả trong mọi người và là Đầu của mọi sự.

Như vậy, Giáo Hội , thường  trong những thư khác chỉ các cộng đoàn địa phương, vừa đuợc xem như một thực tại hoàn vũ trong thư Êphêsô mà chương 5 nhân cách hóa thành Vị Hôn Thê của Đức Kitô. Hôn thê được Đức Kitô yêu mến và tự hiến mình, đó là nét đẹp bên trong của Giáo hội cũng như sự sâu thẳm của Mầu nhiệm được ghi dấu từ thuở đời đời.

Như vậy, thư này làm cho người kitô hữu hiểu sự chết và sự trỗi dậy của Đức Kitô đã thay đổi tận căn thế giới này như thế nào.

Đó là ân huệ của Thiên Chúa mà từ nay trở đi, trong đức tin, ta thấy khắc ghi trong lòng Giáo Hội.

CÂU HỎI BÀI SỐ 12

Bạn hãy dùng đoạn văn Ep 1,3-14 mà cầu nguyện. Đọc lời giải thích trong sách Kinh Thánh Tân ước “Lời Chúa cho mọi người” . Nếu muốn, bạn có thể chia sẻ cảm nghiệm của bạn về đoạn văn này (không bắt buộc)