Sách » Tôn Giáo » Đạo Thiên Chúa » Giáo lý Công giáo

Bài 06: Lề luật

        Tin mừng của Chúa Giêsu liên can tới mọi người. Nó được gửi tới từng người để mời gọi sống hiệp thông với Chúa, mời gọi tin vào con đường tự do Chúa Giêsu vạch ra trong tinh thần tám mối phúc (bài 3). Tin mừng là con người Giêsu Kitô, ở ngay giữa lòng nhân loại, một sự bảo đảm và chắc chắn. Ngài ban tặng một ơn từ trời cao xuống, một sức mạnh có khả năng biến đổi con người, cuộc sống và cách ăn ở của họ : “Tin mừng của Thiên Chúa dùng để cứu độ bất cứ ai có lòng tin” (Rm 1, 16). Trong Thánh Linh, ngài biến chúng ta thành những thụ tạo mới (bài 4).

        Nhờ Lời Chúa , là lời sự thật được ghi chép trong Kinh thánh và biến cố cứu rỗi hiện diện trong đời sống Giáo hội, người Kitô hữu đón nhận sự sống hòa hợp trong Đức Kitô và nhờ sức mạnh Thánh Linh mà học bươc theo Chúa Kitô từng bước một. Thập giới và những điều luật của Tân ước chỉ ra con đường ta phải đi (bài 5)

        Các sức mạnh và viễn cảnh mới, các sự kiện và luân lý xuất hiện. Tất cả những điều đó có giá trị cho mọi người (bản chất cùa lề luật) và có khả năng giúp đỡ, soi rọi cho từng người trong từng hoàn cảnh riêng biệt (phần việc của lương tâm). Trong bài 6 và 7, chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu về lề luật (chiều kích phổ quát và khách quan) và lương tâm luân lý (tiêu chuẩn chủ quan của luân lý)

1.    Luật tự nhiên

Vì mọi hữu thể nhân loại do Thiên Chúa tạo dựng nên đều mang tính luân lý (bài 1 và 2), nên nó bị chi phối bởi một luật luân lý chung cho tất cả. Luật này được gọi là luật tự nhiên.

Thánh Phaolô nhận thức rất rõ có một sự chi phối luân lý của con người trước khi Tin mừng được loan báo : “Dân ngoại là những người không có luật Mô-sê ; nhưng mỗi khi họ theo lẽ tự nhiên mà làm những gì Luật dạy, thì họ là luật cho chính mình. Họ thấy điều gì luật đòi hỏi, thì đã được ghi khắc trong lòng họ.” (Rm 2, 14-15)

Sự trỗi vượt của luật tự nhiên được chứng thật qua sự kiện con người có khả năng tách cái tốt ra khỏi cái xấu bằng phản xạ luân lý (Lc 12, 57). Trình thuật sáng tạo đã mô tả thân phận làm người : “Hết mọi trái cây trong vườn, ngươi cứ ăn ; nhưng trái của cây cho biết điều thiện điều ác , thì ngươi không được ăn, vì ngày nào ngươi ăn, chắc chắn ngươi sẽ phải chết”(St 2, 16-17).

        Cũng thế, ngay từ khởi nguyên, con người đã phải trực diện với một giới luật tích cực diễn tả ý muốn của Thiên Chúa  trên con người. Vi phạm giới luật này chọn lấy cái chết (Đnl 30, 15-20). Trong khi giảng dạy đôi khi Chúa Giêsu cũng qui chiếu lương tâm mình về giới luật luân lý này. Đó là sự việc người ta chất vấn Ngài về việc cưới hỏi và li dị (Mc 10, 1-9). Ngoài việc nhắc lại điều mà luật Mô-sê cho phép, Chúa Giêsu đưa người chất vấn vào “trật tự” của tạo dựng.

        Nhiều triết gia đương đại dựa vào việc trên mà xác định ơn gọi và khả năng đạo đức của con người. Đan cử quan điểm của Emmanuel Lévinas : khuôn mặt của tha nhân là biểu hiện của một bổn phận luân lý mà tôi mắc nợ anh ta.

2.    Luật cũ

 Được Thiên Chúa tuyển chọn tách riêng ra mọi dân nước, dân trong cựu ước đã biết một cơ chế khác, cơ chế của một lề luật tích cực mà Thiên Chúa mạc khải cho Mô-sê : Thập giới (bài 5). Luật này được ghi đầy đủ trong bộ Ngũ kinh. Nó vượt xa khuôn khổ của một bộ tổng hợp các diễn giải luật. Nó là lời hứa và là giao ước, nói lên số phận của dân Thiên Chúa và điều chỉnh đời sống của dân trong sự trung tín với Thiên Chúa . Dấn thân tuân giữ luật Chúa bao gồm lời đáp trả của dân đối với ân sủng của Thiên Chúa .

        Tuân giữ luật Chúa là một trường học khắc nghiệt đối với dân Israel : trong suốt chiều dài lịch sử, các thượng tế, ngôn sứ, người thông thái, không ngừng dạy bảo cho dân giáo huấn của Gia-vê và tố cáo tội lỗi của dân. Một giao ước, một luật mới đã được thăm dò và loan báo (Ed 40-48). Luật không còn nằm bên ngoài con người hay khắc ghi trên đá. Luật sẽ được viết tận thâm sâu trong trái tim để mọi người nhận biết Thiên Chúa (Gr 31, 33). Con tim sẽ được biến đổi dưới tác động của Chúa Thánh Thần và con người sẽ tuân giữ lề luật và mệnh lệnh Thiên Chúa. Thánh Phaolô chào mừng luật mới như sau : “… luật của Thần khí ban sự sống trong Đức Giêsu Kitô” (Rm 8, 2)

3.    Luật của Đức Giêsu Kitô

Có một thế giới mới khi Chúa Giêsu đến. Nó xuất hiện và bùng nổ như là một chồi non nẩy mầm trong mầu nhiệm Vượt qua. Chúa Giêsu mang đến một luật mới có liên quan và có vẻ đối kháng với luật cũ. Người nói : “Các ngươi nghe họ nói rằng … Còn Ta, Ta bảo các ngươi …”

(Mt 5, 17-48).

        Đức Giêsu không lấy đi điều gì của luật cũ : “Ta không đến để phá bỏ lề luật nhưng để hoàn thiện nó” (Mt 5, 17-48). Ngài không đưa ra một bộ luật mới. Ngài khuyến khích sống lề luật trong chân lý và Ngài đã làm gương. Ngài giới thiệu lề luật như là con đường dẫn đến Chúa Cha : “Nếu anh muốn vào cõi sống thì hãy giữ các điều răn.” (Mt 19, 17). Bằng chính đời sống và giáo huấn mới, Chúa Giêsu đổ vào luật cũ Thần khí sự sống và tình yêu : “Nếu anh em yêu mến Thầy, anh em sẽ giữ các điều răn của Thầy” (Ga 14, 15)

        Thánh Phaolô đặt vấn đề cho người Kitô hữu về giá trị hơn là bảo tồn luật của cựu ước và luật của lương tâm : “ Vậy có phải là chúng ta dựa vào đức tin mà hủy bỏ lề luật không ? Không phải, chúng ta củng cố lề luật” (Rm 31, 3). Xa hơn, cũng trong thư này, thánh Phaolô tuyên bố mọi lề luật đều do đức ái chi phối : “Yêu thương là chu toàn lề luật” (Rm 13, 10 – Mt 7, 12)

        Do đó, tính mới mẻ của luật Kitô được mặc khải qua sự liên kết với luật cũ. Tính mới mẻ này chính là bản thân Đức Giêsu Kitô, bời Thần khí Ngài đã ban cho ta một đời sống mới trong tình yêu. Không cần phải bãi bỏ luật cũ, nhưng làm cho nó viên mãn từng điều một (công bình, chân lý, tự chủ v.v ..) nhờ sự mới mẻ tin mừng ghi dấu tình yêu (Ga 17, 26 ; Ga 4, 7-21)

        Tin mừng là mới mẻ. Nó tách riêng hai giới răn đầu tiên, hai nhưng chỉ là một và đã trở nên linh hồn của tất cả các giới luật khác,bao trùm toàn bộ hành vi luân lý của chúng ta. Mọi lĩnh vực khác của đời sống thường nhật, xã hội hay cá nhân, chắc chắn đều có liên quan đến tình yêu Thiên Chúa và tha nhân.

CÂU HỎI BÀI SỐ 6

1.    Bạn đọc Rm 13, 10 – Ga 5, 14 – Mt 22, 34-40.

Bạn hiểu thế nào là lời khẳng định : Yêu thương là tóm tắt và hoàn thiện của mọi lề luật ?

2.    Chúa Giêsu đến làm thay đổi bộ mặt của trái đất, đem lại một sự thay đổi tận căn. Bạn hãy kiểm điểm đời sống và cho biết điều này có thật sự như thế không trong đời sống của bạn ?