Sách » Văn Học Trong Nước » Giai thoại văn học

Điển Tích Truyện Kiều - Lam Kiều

Tình riêng tưởng ít nhớ nhiều
Xăm xăm dè nẻo Lam Kiều lần sang.

Kim Trọng đã mang nặng sầu tương tư Thúy Kiều, thương nhớ dẫn lối cho chàng thư sinh xăm xăm dè nẻo Lam Kiều lần sang.

Lam Kiêù là cây cầu trên sông Lam, thuộc tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Chuyện xưa viết: đời nhà Đường, có chàng nho sĩ Bùi Hằng dáng người khôi ngô tuấn tú, tài cao học rộng, lại đủ tài cầm kỳ thi họạ Thành danh xong, một mình trên lưng ngựa trắng, chàng lên đường dong ruổi đó đây , áo xanh Tư Mã Giao Châu, túi thơ bầu rượu. Tiêu dao với danh lam thắng cảnh và cũng mong tìm được ý trung nhân, nhưng mãi chàng vẫn chưa gặp được người trong mộng.

Một hôm chàng đi về phía tây bắc thành Thiểm Tây, chợt thấy một thiếu phụ trạc tứ tuần, nhưng dung nhan vẫn còn lưu lại nét thanh xuân tuyệt sắc. Không đừng được, Bùi Hằng xuống ngựa, lân la tiến gần đến làm quen. Người đàn bà đẹp, như có ý đợi chờchàng từ trước; nàng tự giới thiệu tên là Vân Kiều và đã biết chàng nho sĩ đa tình từ lâu đang cố tâm tìm người xe duyên kết tóc. Nàng bước vào nhà, viết mấy câu thơ lên một mảnh giấy rồi sai người nhà đem ra cho Bùi Hằng:

Nhầ't ẩm quỳnh tương bách cảnh sanh
Huyền sương đáo tận kiến Vân Anh.
Lam Kiều bổn thị thần tiên chốt
Hà tất khi khu thưởng ngọc kinh
(Uống chén quỳnh tương bách cảnh sanh
Huyền sương giã thuốc thấy Vân Anh
Lam Kiều vốn chỗ thần tiên ở
Hà tất đi tìm đến ngọc kinh).

Theo bốn câu thơ dẫn lối chỉ đường của Vân Kiều, thì chàng phải tìm đến Lam Kiều, chốn thần tiên ở, sẽ gặp Vân Anh, đó duyên trăm năm của chàng. Nhưng Vân Kiều là ai nhỉ, có là giai nhân tuyệt sác như người thiếu phụ này không ?. Chàng cảm nhận Vân Kiều có ý giúp đỡ mình, nên bái biệt giai nhân. lên đường dò hỏi tìm đến Lam Kiều. Đi suốt ngày cho đến lúc bóng đêm đen chùm xuống. Buì Hằng phải dắt ngựa vào một quán trọ bên đường, xin nghỉ tạm . Chủ quán là một bà lão phương phi, trông có dáng tiên phong đạo cốt. Suôt đêm, chàng trăn trở không ngử được, hình bóng Vân Anh như nhẹ nhàng từVân Kiều bước ra, đứng ngồị Sáng sớm, Bùi Hằng từ giả chủ quán; vừa đi được dặm đường, khi ngoảnh lại thì quán lá đã biến đâu mất, mà chỉ là một rừng cây rậm rạp. Trước mặt, một con sông lớn, có chiếc cầu bắc ngang. Có phải Lam Kiều đây không?. Nao nao hồi hộp, chàng lần bước đến bên cầụ Gần đó có một quán nhỏ nằm lọt thõm giữa vườn dâu xanh ngắt. Chủ quán cũng là một bà lão tóc bạc phơ, tướng mạo uy phong. Chàng xuống ngựa, đi vào quán xin nước uống. Từ nương dâu xanh mướt, bước ra một nhan sắc tuyệt trần. Giai nhan hai tay bưng chén nước mờị Ôi thế gian này sao lại có người đẹp như vậy. Đã bao năm tìm kiếm, từnay ta đã có nàng. Bùi Hằng trình lá thư của Vân Kiều cho bà lão xem:
- Ta có hai người con gáị Vân Kiều đã thành gia thất; còn lại Vân Anh sớm hôm hầu hạ mẹ già. Nhưng nay, rõ ràng là duyên trời định cho đôi lứa, ta nào dám trái ý. Nhưng muốn cưới con tạ thì phải nạp sính lễ. Sính lễ không phải là vang bạc châu báu, mà là một vật quí. Đó là chiếc chày ngọc để giã thuốc huyền sương; chiếc chày ngọc đó phải khít với cái cối ngọc này.

Bà lão đưa cho Bùi Hằng xem cái cối ngọc. Cối ngọc làm bằng thứ ngọc quí, xanh biếc. Biết tìm đầu ra chày ngọc. Bùi Hằng đăm đăm nhìn Vân Anh, rồi như sợ sẽ tan mất người trong mộng, chàng đứng vụt dậy, quyết tâm đi tìm cho bằng được vật quí đem vềlàm sính lễ.

Ngày tháng qua quá ê chề, một mình một ngựa bôn ba khắp nơi chân trời góc biển, làm sao tìm được trong dân gian cái chày ngọc để giã thuốc huyền sương. Chút già nua cùng đã ẩn hiện trên dáng dấp phong tú của chàng thư sinh. Rồi một hôm, cũng có một quán bên đường cho chàng dừng chân lại nghỉ qua đêm. Chủ quán, lại là một bà lão, tay cầm chiếc chày bằng ngọc, hát nghêu ngao:

Chày sương ta có
Ai muốn cần dùng
Duyên thắm chỉ hồng
Cầu sương đợi khách.

Vừa trông thấy chày ngọc trên tay bà lão, Bùi Hằng quá mững rỡ, vội vàng khấu đầu thi lễ:

- Bao nhiêu năm gian khổ, tiểu nhân đã lặn lội cố tìm cho được chày ngọc giã thuốc huyền sương để làm sính lễ sánh duyên cùng giai nhân bên Lam Kiềụ Xin lão bà thương tình giúp cho tiểu nhân toại ước.

Bà lão cười hiền hậu :

- Đây là báu vật chỉ trao tặng cho người kiên nhẫn, thành tâm với duyên phận. Công tử xứng đáng nhận sính vật này để thành gia thất với Vân Anh.

Tờ mờ sáng hôm sau, Bùi Hằng tạ từ bà lão, hối hả lên đường tìm về lại Lam Kiềụ.Bao năm tháng qua đi, nhưng thời gian ở đây như dừng lạị Vân Anh, ôi nhan sắc yêu kiều đang ngồi xe tơ dệt lụa như ngóng trông đợi chàng trở về. Chày ngọc ướm thử vào cối ngọc, vừa khít. Lão bà vui vẻ cho đôi trẻ làm lễ tơ hồng.

Lam Kiều là điểm hẹn cho duyên lành và là nơi trao đổi sính lễ xe duyên cầm sắc cho tình đôi lứa.