Sách » Văn Học Trong Nước » Kho tàng lục bát dân gian

Xuân Kỷ Sửu – Nói chuyện Trâu trong ca dao tục ngữ

     Con trâu là con vật to xác nhứt trong mười hai con giáp. Nó gần gũi với nhà nông và là hình ảnh tượng trưng cho quê hương Việt Nam bên cạnh cánh cò trắng, đụm rơm khô, lũy tre già...Trong kho tàng ca dao, tục ngữ có nhiều câu dành cho con trâu. Nhân dịp mừng Xuân Kỷ Sửu, Lucbat.com  xin mời mọi người cùng sưu tầm những gì dân gian đề cập đến...ngưu ma vương!

 

 

     + Phải nên cân nhắc khi đem phương tiện nào đó sử dụng cho đúng người, đúng chỗ mới mang lại kết quả nếu không muốn: 'Đàn đâu mà gãy tai trâu/ Đạn đâu bắn sẻ, gươm đâu chém ruồi!'
 

     + Nhiều người thích sinh con đầu lòng là con trai để sau này có người 'chống gậy' nhưng cũng có nhiều người nhìn xa trông rộng lại cho rằng: 'Ruộng sâu, trâu nái, không bằng con gái đầu lòng'


     + Dạy cách sử dụng người tài trí xứng với trình độ của họ
tránh tình trạng dụng người không phù hợp uổng phí tài năng: 'Cắt cổ gà hà tất phải dùng dao mổ trâu'


     + Một bí quyết khi lạc đường muốn tìm về nhà nhanh nhất không cần hỏi han ai qua kinh nghiệm dân gian: 'Lạc đường nắm đuôi chó, lạc ngõ nắm đuôi trâu'

  
     + Người đàn ông tài giỏi dưới con mắt nhìn của ông cha ta thật đơn giản nhưng không phải ai cũng thực hiện được trong cuộc đời của mình: 'Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà/ Xong ba việc ấy mới là người hay'


     + Để mỉa mai cho thân phận tầm thường của mình bị chèn ép, đàn áp mà không dám mở miệng kêu than: 'Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết'


     + Chuyện gì không giải quyết ngay còn chần chừ biết đâu sau này sẽ: 'Cứt trâu để lâu hóa bùn'

 

      


     + Khi chửi bọn ác ôn, sâu hiểm người ta không quên đế cho câu thật đau: 'Bọn đầu trâu, mặt ngựa'


     + Phê bình cung cách làm ăn lọc lừa thiếu chân thật: 'Mua trâu vẽ bóng'


     + Truyền kinh nghiệm cho con cháu trong việc tậu trâu, mua chó qua câu tục ngữ: 'Mua trâu xem vó, mua chó xem chân'


     + Nói lên cuộc sống vật vả của người dân dưới chế độ áp bức, phải hầu hạ cho người khác: 'Làm thân trâu ngựa'


     + Chê bai những người lề mề chậm trễ hơn người khác phải chịu thiệt thòi khi là kẻ đến muộn: 'Trâu chậm uống nước đục'


     + Chê trách những kẻ không biết lo xa, chỉ đến khi thiệt hại xảy ra mới chịu khắc phục: 'Mất trâu mới lo làm chuồng'


     + Mượn đồ dùng người khác không giữ gìn cẩn thận bị hư hỏng, phải bồi thường cái mới: 'Trâu què đền trâu lành'


     + Giáo dục cho trẻ con từ khi còn thơ ấu để tránh hậu quả sau này: 'Bé ăn trộn gà/ Già ăn trộm trâu'


     + Khuyên con cháu biết tiết kiệm để tích lũy được cái lớn hơn bằng cách: 'Nhịn thuốc mua trâu/ Nhịn trầu mua ruộng'


     + Có ý chê bai con gái bạo dạn trong việc thổ lộ chuyện tình cảm của mình: 'Trâu tìm cọc, cọc chẳng tìm trâu'.

 

     Và còn rất nhiều câu khác nữa:

 

Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết


- Trâu đồng ta ăn cỏ đồng ta
Tuy rằng cỏ cụt nhưng mà cỏ thơm


- Chẳng qua số phận long đong
Cột trâu, trâu đứt, cột tròng, tròng trôi.


- Thứ nhất vợ dại trong nhà,
Thứ nhì trâu chậm, thứ ba rựa cùn.
Vợ dại thì đẻ con khôn,
Trâu chậm lắm thịt, rựa cùn chịu băm.
Trâu chậm thời anh bán đi,
Dao cùn đánh lại vợ thì làm sao.

 


- Trâu buộc thì ghét trâu ăn,
Quan võ thì ghét quan văn dài quần.


- Trâu kia kén cỏ bờ ao,
Anh kia không vợ đời nào có con.


- Trâu khoẻ chẳng lọ cày trưa,
Mạ già ruộng ngấu không thua bạn điền.


- Ầu ơ... Ví dầu ví dẫu ví dâu
Ví qua ví lại ví trâu vô chuồng


- Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà
Cả ba việc ấy đều là khó thay.


- Ăn thuốc bán trâu ăn trầu bán ruộng


- Anh em bất nghĩa chi khèo
Anh dữ như mèo tôi lại như trâu


- Cầm trâu cầm áo cầm khăn
Cầm dây lưng lụa, xin đừng cầm em !


- Chồng dữ thì em mới rầu
Mẹ chồng mà dữ giết trâu ăn mừng


- Con gái mười bảy bẻ gãy sừng trâu


- Con tằm nó ăn lá dâu
Có khi ăn mất cả trâu lẫn bò


- Con vợ khôn lấy thằng chồng dại
Như bông hoa lài cặm bãi cứt trâu


- Công anh chăn nghé đã lâu
Bây giờ nghé lớn thành trâu ai cày


     Có thể nói, ca dao tục ngữ bàn về con trâu nhiều vô kể, trong bài viết nhỏ này, chúng tôi chỉ tìm và giải thích theo sự hiểu biết của riêng mình được bấy nhiêu đây. Xin mời mọi người bổ túc thêm cho năm con Trâu thật sung sướng và đầy đủ chứ không phải cả năm... cày như trâu!